Што треба да се научи од брендот ELENA LUKA: Принципи за општо добро

Кога модната компанија ќе престане да се гледа само како производител на облека и ќе почне да се гледа како платформа за знаење, поврзување, солидарност и можности, нејзината општествена вредност станува многу поголема од вредноста на продажбата

Во модата најлесно се забележува она што е видливо, односно фустанот, силуетата, материјалот, логото, ревијата, фотографијата. Многу потешко се забележува она што стои зад нив, а тоа е системот, луѓето, времето, инвестициите, знаењето и вредностите што еден бренд ги гради со години.

Токму затоа приказната за ELENA LUKA е интересна не само како модна приказна, туку и како пример за тоа како една компанија може да ја прошири својата улога надвор од продажбата на производ. Брендот е основан во 2008 година од Г-ѓа Елена Лука, сопственичката и генерален директор на ELENA LUKA GROUP,  со амбиција македонскиот производ да добие дизајн и квалитет споредлив со светските стандарди, а зад неговата работа со текот на годините се развива тим од дизајнери, кројачи, моделари, рачни работници, менаџмент, маркетинг и други професионалци. 

Но најважната лекција не е дека од Македонија може да се создаде луксузен моден бренд. Тоа веќе е покажано. Поважното прашање е што еден таков бренд може да направи со своето влијание. Кога модната компанија ќе престане да се гледа само како производител на облека и ќе почне да се гледа како платформа за знаење, поврзување, солидарност и создавање можности, нејзината општествена вредност станува многу поголема од вредноста на продадениот производ.

Принцип 1: Не гради само производ, гради систем

Една од најважните лекции од ELENA LUKA е дека брендот не може да се изгради само со добра креација. Еден фустан може да привлече внимание, но континуитетот создава бренд. Во сопствените материјали ELENA LUKA го опишува својот модел преку сезонски колекции, Ready-to-Wear, Couture, Bridal и custom-made создавања, со тим што ги покрива различните професионални фази на процесот.

Ова е принцип што има поширока економска и општествена вредност. Компанијата што создава систем создава и работни места, знаење, професионални навики, синџир на соработка и простор во кој луѓето можат да се усовршуваат. Затоа вистинскиот успех на еден бренд не треба да се мери само со тоа колку производи продал, туку и со тоа колку луѓе можат професионално да растат благодарение на системот што го создал.

Принцип 2: Луксузот нема вредност ако зад него нема вредности

ELENA LUKA гради идентитет поврзан со висок квалитет, авторски дизајн, рачна изработка и луксуз, но паралелно со тоа брендот низ својата приказна ја нагласува и одговорноста кон луѓето и заедницата. Во интервју за бизнис-пристапот на Г-ѓа Елена Лука, директно ја издвојува хуманоста како еден од основните вредносни принципи и нагласува дека материјалниот успех без вложување во човечките вредности и општествената добробит ја губи својата вистинска вредност.

Токму тука се наоѓа една од најважните лекции за современиот луксуз. Денес луксузот не се определува само од цената. Сè повеќе се определува и од потеклото, знаењето, изработката, односот кон луѓето и причината поради која брендот постои. Производот може да биде скап, но тоа само по себе не го прави вреден. Вредноста се создава кога зад него постои приказна што има смисла.

Принцип 3: Хуманитарноста не треба да биде додаток на брендот

Еден од најсилните примери во историјата на ELENA LUKA е големата хуманитарна ревија во Универзалната сала, реализирана само шест месеци по основањето на брендот. Во проектот учествуваа 80 жени од различни сфери во Македонија, а средствата од продажбата биле донирани за систем за вентилација на Онкологија. 

Овој пример е важен затоа што покажува една поинаква улога на модната ревија. Таа не била само презентација на колекција, туку механизам преку кој модата, јавноста, жените од различни професии, медиумите и хуманитарната цел биле ставени во ист простор.

Тоа е принцип што може да го примени секој бренд, ако веќе имате внимание, публика и комуникациска моќ, прашањето не е само што ќе продадете, туку и за што можете да го употребите вниманието што сте го добиле.

Принцип 4: Жените не треба само да бидат публика на модата – тие треба да бидат нејзина мрежа

Модата историски ја претставува жената како клиентка, муза или модел. Но една современа модна компанија може да направи нешто многу повеќе: да создаде простор во кој жените се поврзуваат како претприемачки, професионалки, лидери и носителки на идеи.

Токму ова е уште една линија во приказната на ELENA LUKA. Преку разговори и настани брендот ја користи модата како повод за дискусии за женското лидерство, бизнисот, животот и личниот развој. На „Profemina“ во 2024 година, на пример, Елена Лука зборуваше за патот кон успехот и управувањето со успешни брендови, со фокус и на можностите жените да бидат лидери во различни индустрии. 

Ова е особено важно во средина каде што професионалните мрежи често се подеднакво важни колку и формалното образование. Една жена која преку ваков настан ќе запознае друга жена, ќе добие информација, совет, контакт или инспирација, можеби нема веднаш да создаде бизнис. Но може да добие нешто што е многу важно за долгорочниот развој, пристап до мрежа.

Принцип 5: Знаењето треба да се пренесува, а не да се чува

Модната индустрија не може да има иднина ако знаењето остане концентрирано кај една генерација. Кроењето, моделарството, рачната изработка, конструкцијата на облека, работата со материјали, дизајнот, визуелната комуникација и менаџментот се знаења што мора да се пренесуваат.

ELENA LUKA токму затоа е интересен пример и како професионална платформа, зад производот стои тим од различни профили, а брендот ја нагласува улогата на обучени креативни професионалци и рачни изработувачи. 

Во поширока смисла, ова значи дека модниот бренд има одговорност не само да создава колекции, туку и да придонесува кон создавање луѓе кои утре ќе можат да создаваат нови колекции.

Затоа работилниците, едукативните средби и директното споделување искуство со младите не треба да се гледаат како маркетинг активност. Тие можат да бидат инвестиција во човечкиот капитал на целата индустрија.

Принцип 6: Женското лидерство треба да се покажува, а не само да се зборува за него

Една од специфичностите на приказната на ELENA LUKA е поврзувањето на модата со претприемништвото и лидерството. Во сопствените јавни настапи Елена Лука зборува за интегритет, иновација, уникатна идеја, професионалност и одговорност кон луѓето и заедницата како основа на својот бизнис пристап. 

Тоа отвора една поширока тема, кога жена води компанија, нејзиниот пример може да има вредност и надвор од самата компанија. Особено кога станува збор за индустрии во кои традиционално доминирале мажи.

Најсилниот начин да им се каже на младите жени дека можат да бидат лидери не е со мотивациски говор, туку со конкретен пример што можат да го видат.

Принцип 7: Македонија може да биде база, но не смее да биде граница

ELENA LUKA е пример за модел во кој македонскиот идентитет не мора да значи затворен пазар. Брендот во својата историја има реализирано презентации и соработки надвор од Македонија, меѓу кои се наведуваат Австрија, Швајцарија, Србија, Бугарија, Турција и САД.

Ова е важна лекција и за другите македонски креативни индустрии. Локалното потекло не треба да биде комплекс. Напротив, може да биде почетна точка.

Но за да стане светски релевантен, производот мора да биде конкурентен во квалитет, дизајн, презентација, организација и комуникација. Самото „македонско“ не е доволно. Тоа треба да биде дополнителна вредност врз веќе професионално изграден производ.

Принцип 8: Брендот има моќ да создава заедница

Најголемата промена се случува кога луѓето престануваат да бидат само купувачи.

Кога околу брендот се создаваат професионални контакти, разговори, едукативни активности, хуманитарни иницијативи и културни настани, брендот станува дел од заедницата. Тогаш неговата вредност не зависи само од тоа колку луѓе ја носат неговата облека, туку и од тоа колку луѓе се поврзале преку неговата работа.

Тоа е особено важно за Македонија, каде модниот екосистем е релативно мал. Наместо секој бренд да се обидува сам да ја гради публиката, многу поголем ефект би имало создавање заедничка инфраструктура: млади дизајнери, производители, кројачи, фотографи, модели, медиуми, бизнис-жени, инвеститори, едукатори и купувачи.

Принцип 9: Општествената одговорност мора да биде континуитет, а не кампања

Една хуманитарна ревија може да привлече внимание. Но вистинската општествена одговорност се гледа во континуитетот.

Тоа значи брендот постојано да се прашува кому можеме да помогнеме, што знаеме што можеме да пренесеме, кого можеме да поврземе, кој талент можеме да го поддржиме и кој проблем можеме да го ставиме во јавниот простор?

Во тој контекст, хуманитарниот настан, работилницата, разговорот со жени од бизнисот или средбата со млади не се изолирани активности. Тие се дел од една поширока идеја, модата да има општествена функција.

Принцип 10: Највредниот бренд е оној што остава нешто зад себе

На крајот, можеби токму ова е најважната лекција.

Колекциите ќе поминат. Трендовите ќе се сменат. Материјалите ќе се заменат со нови. Дури и најпознатите силуети еден ден ќе станат архивски.

Но ако брендот зад себе остави обучени луѓе, професионалци кои напредувале, жени кои се поврзале и се охрабриле, млади кои добиле можност да учат, хуманитарни иницијативи што навистина помогнале и култура на професионалност што продолжила и по конкретниот проект – тогаш неговото влијание е многу поголемо од неговата продажба.

Токму затоа ELENA LUKA може да се чита и како лекција за тоа што може да биде модниот бренд во една мала земја. Не само етикета. Не само продавница. Не само колекција. Туку економски субјект, креативна платформа, простор за образование, мрежа за жените, инструмент за хуманитарно дејствување и амбасадор на домашниот креативен потенцијал.

И можеби токму тука лежи најважниот принцип за општо добро, успешниот бренд не треба да го мери своето влијание само според тоа колку луѓе купиле нешто од него, туку и според тоа колку нешто оставил кај луѓето што биле во неговиот круг.

Во светската мода најголемите куќи одамна не се само производители на облека. Тие се институции со културно, економско и општествено влијание. Ако македонските брендови сакаат еден ден да имаат таква тежина, лекцијата не е само да создаваат подобри фустани.

Лекцијата е да создаваат поголема вредност околу фустанот.

А токму таму модата престанува да биде само индустрија на убавината и станува индустрија што може да придонесува кон општеството.