Една од најконтроверзните современи архитектонски приказни во Европа добива драматичен крај. Речиси петнаесет години откако беше завршена, а никогаш не ја пречека својата прва публика, концертната сала Rike Concert Hall во Тбилиси, дело на прочуеното италијанско архитектонско студио Studio Fuksas, ќе биде урната.
Одлуката предизвика силни реакции во архитектонските кругови, бидејќи станува збор за објект што многумина го сметаа за едно од најсмелите дела на современата архитектура на Кавказот. Наместо да стане нов културен симбол на Грузија, денес е пример како политиката, економијата и урбанистичките одлуки можат целосно да ја променат судбината на едно архитектонско ремек-дело.
Архитектура инспирирана од природата
Архитектура инспирирана од природатаКонцертната сала се наоѓа во Рике парк, на самиот брег на реката Кура, во историскиот центар на Тбилиси, непосредно до прочуениот Мост на мирот.
Проектот го потпишува Studio Fuksas, едно од најпознатите архитектонски бироа во Италија, основано од архитектите Масимилијано Фуксас и Доријана Фуксас.
Нивната идеја била објектот да не личи на класична концертна сала, туку на две огромни органски форми кои како природни структури излегуваат од земјата.
Од далечина, зградата потсетува на две џиновски метални труби или школки поставени во зеленилото на паркот. Архитектите никогаш не сакале зградата да доминира над просторот, туку постепено да се појавува како дел од пејзажот.
Токму затоа голем дел од волуменот е делумно вкопан во теренот.
Конструкција од челик, стакло и бетон
Конструкција од челик, стакло и бетонОбјектот претставува комбинација од современи инженерски решенија и органска архитектура.
Главната конструкција е изведена од масивна челична носечка конструкција, армиран бетон, специјално обликувани челични ребра, големи стаклени фасадни површини, алуминиумски фасадни панели.
Најпрепознатлив е фасадниот систем составен од илјадници метални панели кои создаваат впечаток дека зградата постојано се движи зависно од светлината.
Во текот на ноќта целата конструкција била предвидена да биде осветлена со динамична LED-расвета, што требало да ја претвори во нова визуелна икона на Тбилиси.
Никогаш не ја дочека својата публика
Никогаш не ја дочека својата публикаИзградбата започнала во периодот кога претседател на Грузија беше Михаил Саакашвили, кој започна амбициозна програма за модернизација на главниот град преку современа архитектура.
Концертната сала беше речиси целосно завршена во 2012 година.
Во неа требаше да функционираат голема концертна сала, музички театар, изложбен простор, повеќенаменски културен центар.
Но, истата година во Грузија дојде до политичка промена. По смената на власта, проектот практично беше напуштен. Иако зградата беше речиси готова, никогаш не беше официјално пуштена во употреба. Ниту еден концерт, ниту една опера, ниту една изложба никогаш не се одржаа во неа.
Повеќе од една деценија остана празна.
Од архитектонска атракција до „депонија“
Од архитектонска атракција до „депонија“Со текот на годините објектот почна да пропаѓа.
Поради тоа што никогаш не бил ставен во функција, системите за климатизација, електрониката и дел од ентериерот постепено се оштетувале. Во 2022 година државата ја продаде зградата на приватен инвеститор. Во 2025 година сопственик стана компанијата Makro Constructions.
Сега градските власти му издале дозвола целосно да ја демонтира зградата до 25 декември годинава. Градоначалникот на Тбилиси, Каха Каладзе, ја образложи одлуката со остри зборови. Тој изјави дека станува збор за целосно нефункционален објект кој денес претставува „депонија“ и е во многу лоша состојба.
Според него, приватниот сопственик проценил дека реконструкцијата би чинела значително повеќе отколку изградба на нов објект.
Можно е на негово место да никне хотел
Иако засега нема официјално одобрен проект, уште претходно се појавија информации дека на оваа атрактивна локација би можел да се изгради луксузен хотел.
Градските власти нагласуваат дека секој нов проект ќе мора да биде усогласен со околината и со историскиот карактер на просторот.
Архитектите остануваат без едно од своите најсмели дела
Архитектите остануваат без едно од своите најсмели делаЗа Studio Fuksas ова е редок случај нивен голем јавен проект да биде урнат.
Студиото е автор на бројни светски познати објекти, меѓу кои се новиот терминал на аеродромот во Шенжен, изложбениот центар Fiera Milano, комплексот Nuvola во Рим, како и неодамнешниот „вертикален парк“ на брегот на Монако.
Rike Concert Hall требаше да биде симбол на новата културна ера на Тбилиси и една од најпрепознатливите современи концертни сали во Европа.
Наместо тоа, ќе остане запаметена како една од најскапите и најнеискористени архитектонски инвестиции на Кавказот.
Нејзината приказна уште еднаш покажува дека архитектурата сама по себе не е доволна. И најимпресивната градба може да остане празна ако зад неа нема долгорочна визија, политичка стабилност, институционална поддршка и јасен план за користење. Во спротивно, дури и објект создаден да стане културен симбол може никогаш да не ја исполни својата намена и да заврши како урнатина пред воопшто да оживее.