Денес започнува Париската модна недела на висока мода (Haute Couture) настан што не е само моден календарски момент, туку културна институција, симбол на врвно мајсторство и последното вистинско светилиште на занаетската мода. Таа не следи трендови, таа ги создава, архивира и им дава историска тежина.
Високата мода како концепт се раѓа во Париз во втората половина на 19 век, кога Чарлс Фредерик Ворт првпат ја наметнува идејата дека дизајнерот е автор, а не само кројач. Токму во Париз се формира системот во кој облеката не се купува готова, туку се создава рачно, по мерка, со бескомпромисен луксуз и време. Во 1945 година, француската држава официјално го регулира поимот haute couture, а Chambre Syndicale de la Haute Couture станува телото што ја штити оваа титула. Оттогаш, Париската модна недела на висока мода постои за да ја зачува уметничката автономија на модата, далеку од масовното производство и комерцијалниот притисок.
До каде може да оди човечката креативност кога времето, знаењето и убавината немаат лимит: Париската модна недела на висока мода
Нејзината значајност е огромна затоа што таа е единствената модна недела во светот што е законски заштитена. „Haute couture“ не е маркетиншки термин, тоа е правен статус. За една модна куќа да се претстави како официјален член, мора да исполнува строги критериуми, ателје во Париз, тим од најмалку 15 постојано вработени занаетчии, две колекции годишно со минимум 25 целосни изгледи и облека изработена исклучиво по мерка, со рачна изработка во повеќе фази. Само неколку куќи во светот го носат тој статус, имиња како Chanel, Dior, Givenchy, Schiaparelli и Jean Paul Gaultier (денес преку гостински дизајнери). Постојат и поканети членови, како Valentino или Elie Saab, но и тие мора да ја поминат строгата селекција.
Париската висока мода постои затоа што модата, во својата највисока форма, не е производ туку идеја, културна меморија и демонстрација на човечка умешност. Тука не се мери продажбата, туку влијанието. Колекциите често не се наменети за секојдневно носење, туку за музеј, архив, сцена или историја. Токму од haute couture подоцна се раѓаат кроеви, техники и силуети што се „преведуваат“ во ready-to-wear и масовната мода.
Низ децениите, Париската модна недела на висока мода ни подари изгледи што и денес се спомнуваат како визуелни пресвртници, моменти кога модата премина во чиста уметност. Еден од нив е легендарниот Dior „Bar“ костум од 1947 година, дел од колекцијата „New Look“.
Со нагласен струк, волуменозно здолниште и архитектонска прецизност, овој изглед ја редефинираше женската силуета по Втората светска војна и го врати луксузот како форма на културна обнова. Тој не е само облека, туку симбол на нов почеток.
Друг изглед што не престанува да импресионира е венчаницата на Chanel од 2014 година, дизајнирана од Карл Лагерфелд, со драматичен златен вел и детална рачна везба инспирирана од барок.
Тоа беше момент кога Chanel ја спои својата строгост со спектакл, покажувајќи дека висока мода може да биде истовремено класична и театрална, без да ја изгуби својата интелигенција.
Третиот незаборавен изглед доаѓа од Schiaparelli, во поновата ера на куќата, скулптуралните корсети и анатомски златни детали што ја вратија модата во дијалог со надреализмот.
Тие изгледи не импресионираат затоа што се провокативни, туку затоа што ја потсетуваат јавноста дека haute couture е простор каде телото, уметноста и идејата се среќаваат без компромис.
Денес, кога започнува новото издание на Париската модна недела на висока мода, светот повторно гледа кон Париз не поради трендовите, туку поради стандардот. Оваа недела не нуди одговор на прашањето „што ќе се носи“, туку на многу поважно прашање: до каде може да оди човечката креативност кога времето, знаењето и убавината немаат лимит.
Н.Т