Во современата архитектура, сè почесто се напушта идејата за униформност и повторување како основен принцип на станбените згради. Наместо тоа, архитектите се насочуваат кон концепти што овозможуваат индивидуалност, не само на ниво на стан, туку и на ниво на кат. Така се појавува нов тип на станбена архитектура- згради во кои секој спрат е различно дизајниран, и одвнатре и однадвор.
Овој пристап не е само визуелна игра, туку сериозен архитектонски концепт кој има за цел да одговори на различните потреби на жителите, урбаните услови и естетските вредности на времето. Наместо класичните „типски катови“, каде секој спрат е идентичен, овде секое ниво добива сопствен идентитет преку форма, материјали, распоред и фасаден третман.
Еден од најпознатите примери е 56 Leonard Street во Њујорк, дело на швајцарското студио Herzog & de Meuron. Оваа зграда често се нарекува „Џенга-кула“ поради нејзината структура од „насобрани“ волумени. Секој кат има различна површина, распоред и тераси, што создава впечаток на динамична, речиси скулптурална форма. Внатрешноста, пак, е прилагодена на специфичностите на секој стан, без класична репетиција.
Сличен пристап може да се забележи и кај проектот Valley Amsterdam на холандското студио MVRDV. Тука, фасадата е составена од тераси, зеленило и различни волумени кои се менуваат од кат до кат, создавајќи „вертикален пејзаж“. Секој спрат има различен однос кон светлината, погледот и приватноста, што директно влијае и на внатрешниот дизајн.
Архитектонските списанија како Dezeen, ArchDaily и Domus често го анализираат овој тренд како дел од поширокото движење кон персонализирано домување. Наместо масовна продукција на идентични станови, се бара поголема флексибилност и индивидуален карактер. Ова особено доаѓа до израз во луксузните станбени објекти, каде клиентите очекуваат уникатност и ексклузивност.
Сепак, ваквиот пристап носи и сериозни предизвици. Конструктивниот систем мора да биде доволно флексибилен за да поддржи различни распони и форми, што често подразбира сложени инженерски решенија и повисоки трошоци. Дополнително, изведбата е покомплексна, бидејќи секој кат бара посебен пристап, наместо стандарден процес.
Но, придобивките се очигледни.
Зградите добиваат препознатлив визуелен идентитет, жителите добиваат уникатни простори, а градовите поразновидна и подинамична силуета.
Во време кога урбаните средини се соочуваат со опасност од визуелна монотонија, ваквите објекти претставуваат обид архитектурата повторно да стане израз на креативност и индивидуалност, наместо само функционален одговор на потребата за домување.
Така, зградата во која секој кат е различен не е само архитектонски експеримент туку јасен сигнал дека иднината на домувањето лежи во разликата, а не во повторувањето.
Н.Т