Евидентно е дека трендовите се менуваат побрзо од годишните времиња, а социјалните мрежи секојдневно произведуваат нови „модни правила“, само што разликата помеѓу помодарството и стилот никогаш не била поважна. Помодарството е моментална возбуда. Стилот е долгорочна вредност. Помодарството е реакција на надворешен притисок. Стилот е израз на внатрешна сигурност. Има разлика!
Затоа споредбата дека помодарството е како брза храна, а стилот како добро подготвен оброк е можеби една од најточните дефиниции на современата мода.
Брзата храна веднаш го привлекува вниманието. Мириса примамливо, изгледа впечатливо и нуди моментално задоволство. Но ефектот трае кратко. Истото се случува и со помодарството. Луѓето купуваат парчиња облека затоа што ги носи некоја ѕвезда, инфлуенсер или затоа што алгоритмот им кажал дека токму тоа е „ин“. По неколку недели или месеци, истиот тренд веќе изгледа застарено, а гардеробата станува гробница на некогашни модни фасцинации.
Стилот функционира поинаку. Како добро подготвен оброк, тој бара време, знаење и чувство за мера. Не е создаден за моментална сензација, туку за трајно уживање. Жената или мажот со стил не се прашуваат што е модерно денес. Тие се прашуваат што ги претставува нив како личности.
Модната легенда Коко Шанел одамна ја формулираше оваа разлика со реченицата: „Модата поминува, стилот останува.“ Малку цитати толку прецизно ја објаснуваат суштината на модниот свет. Модата е движење. Стилот е идентитет.
Од психолошки аспект, помодарството често произлегува од потребата за припадност. Човекот отсекогаш сакал да биде дел од групата. Денес таа потреба дополнително е засилена од социјалните мрежи. Луѓето гледаат фотографии од познати личности, инфлуенсери и јавни фигури и несвесно почнуваат да ги копираат нивните избори. Не затоа што навистина ги сакаат, туку затоа што сакаат да ја почувствуваат истата припадност, статус или внимание.
Психолозите овој феномен го поврзуваат со таканареченото социјално огледување. Колку повеќе сме несигурни во сопствениот идентитет, толку повеќе се обидуваме да го позајмиме идентитетот на другите.
Стилот, напротив, е поврзан со самодовербата. Личноста со изграден стил не чувствува потреба постојано да се прилагодува. Таа ги следи трендовите, но не им робува. Знае што и прилега, што ја претставува и каде е границата помеѓу инспирацијата и имитацијата.
Токму затоа најстилските луѓе во светот често се и најмалку помодарски. Кога ќе ги погледнете фотографиите на Кетрин Хепберн, Одри Хепберн, Каролина Ерера или Џорџо Армани низ децениите, ќе забележите дека нивниот изглед не се менувал драматично. Тие создале личен визуелен потпис. Не го следеле времето. Времето ги следело нив.
Од социолошки аспект, помодарството е производ на потрошувачкото општество. Модната индустрија опстанува токму затоа што постојано создава чувство дека нешто ново мора да се поседува. Денес се модерни едни патики, утре други. Денес е популарна една боја, следната сезона сосема спротивна. Целта е едноставна, постојано купување.
Стилот е речиси бунт против таа логика. Тој не зависи од количината на облека, туку од начинот на кој таа се носи. Некој може да има десетина внимателно избрани парчиња и да изгледа повпечатливо од човек со преполн гардеробер.
Во Македонија помодарството има свои специфични облици. Во мала средина каде јавниот впечаток често има големо значење, не е ретка појавата луѓето да купуваат брендови заради логото, а не заради квалитетот. Понекогаш желбата да се покаже статус станува поважна од естетиката. Така се создаваат комбинации кои се скапи, но не и стилски.
Истовремено, Македонија има и луѓе со исклучително изграден личен стил. Тие не мора да носат најскапи парчиња, ниту пак најнови трендови. Нивната предност е што знаат кои се. Кај нив модата не е маска, туку продолжение на карактерот.
Помодарството старее многу брзо. Стилот старее достоинствено.
На крајот, разликата помеѓу помодарството и стилот не се гледа само во гардеробата. Таа се гледа во односот кон животот. Помодарството бара постојана потврда од другите. Стилот бара само согласност со самиот себе.
Како што брзата храна може моментално да го засити гладот, така и помодарството може накратко да ја нахрани потребата за внимание. Но вистинското задоволство, како и вистинскиот стил, доаѓа од нешто што е создадено внимателно, со вкус, со карактер и со јасна идеја.
Затоа стилот никогаш не е прашање на трендови. Тој е прашање на личност. А личноста, за разлика од модата, никогаш не излегува од мода.
Небојша Толески