Кога луѓето купуваат стан, едно од првите прашања што го поставуваат е: на која страна гледа? Исток, запад, север или југ, кај нас тоа често се третира како клучен фактор што ја одредува вредноста, удобноста, па дури и „квалитетот“ на станот. Но дали навистина ориентацијата е пресудна, или дел од ова се урбани митови што се пренесуваат со генерации?
Според современите анализи од областа на архитектурата и енергетски ефикасното домување, ориентацијата е важен фактор, но не е единствениот ниту секогаш најважниот. Денес многу повеќе значат вкупниот проект, квалитетот на изолацијата, распоредот на просториите, големината и типот на прозорците, засенчувањето, катноста и околниот урбан контекст.
Мит број 1: Јужен стан секогаш е најдобар
Ова е најчестата претстава. Во умерени клими, јужната ориентација навистина добива најмногу дневна светлина и може да помогне со пасивно загревање во зима. Поради тоа, јужните фасади традиционално се ценети во многу земји.
Но постои и другата страна. Во лето, особено во потопли градови како Скопје, јужен стан без добра сенка, ролетни, надстрешници или квалитетна стаклена заштита може сериозно да се прегрева. Тоа значи повисоки трошоци за ладење и помала удобност.
Значи југот не е автоматски идеален, зависи како е проектиран.
Мит број 2: Северен стан е „лош стан“
Северната ориентација често неоправдано се смета за најслаба опција. Вистината е дека северната светлина е рамномерна, мека и стабилна во текот на денот. Затоа студија, работни простории и ателјеа често ја преферираат токму таа страна.
Во лето, северните станови обично се попријатни и помалку се загреваат. Недостаток може да биде помалку директно сонце во зима, но ако зградата има добра изолација и квалитетна столарија, тој недостаток е многу помал отколку порано.
Мит број 3: Истокот е секогаш најпаметен избор
Источната ориентација носи утринско сонце, што за многумина е идеално. Просторот се загрева рано, а попладне останува посвеж.
Тоа е одлично за спални и кујни. Но има и реален минус! Во летните месеци, силното рано сонце може многу рано да ја загрее просторијата и да разбуди станари уште во зори.
Мит број 4: Западен стан е најлош
Западната страна често има лоша репутација поради попладневното сонце и прегревањето. И навистина, западните фасади се најпредизвикувачки во топли клими бидејќи примаат ниско и силно сонце доцна попладне.
Експертите за пасивен дизајн предупредуваат дека западните отвори бараат внимателна заштита.
Но во студени подрачја или во зима, западното сонце може да биде добредојдено и пријатно. Повторно, нема универзален одговор.
Што е поважно од страната?
Современата архитектура сè почесто вели дека ориентацијата на самиот стан е само еден дел од приказната. Многу поважни можат да бидат нештата како дали станот е еднострано или двострано ориентиран, дали има природно проветрување од две страни, колкави се прозорците и какво е стаклото, дали има соседна зграда што го засенчува, на кој кат се наоѓа, квалитет на термоизолација, распоред на дневна и спални соби
Двострано ориентиран стан со исток и запад или север и југ често е поквалитетен за живеење од еднострано „идеален“ јужен стан.
Што важи за Македонија?
Што важи за Македонија?Во македонски услови, особено во Скопје, каде летата се жешки, а зимите знаат да бидат студени, најбалансирани се станови со југ и исток, исток и запад (ако има добра изолација), двострана ориентација со можност за проветрување.
Станови само на запад без заштита можат да бидат проблематични во јули и август.
Да, важно е ама не и пресудно
На која страна е позициониран станот има влијание, но не е магичен критериум. Старото правило „само југ вреди“ денес е поедноставување што не ја зема предвид модерната градба. Најдобар стан не е оној што гледа на една страна, туку оној што е добро проектиран, добро изолиран, функционален и прилагоден на локалната клима.
Затоа, пред купување, не прашувајте само „кон која страна гледа?“, туку и
како е изграден, како дише и како живее тој стан.
Н.Т