ГРЕНАДИН- не е сируп, се работи за мода: Таен моден речник

Модни зборови што звучат како нешто сосема друго – а имаат прецизно значење

Во модата постојат зборови што звучат како имиња на француски јадења, архитектонски термини, делови од машина или дури и имиња на егзотични растенија. А сепак, нивното вистинско место е во гардероберот. Еве го малиот речник на големите модни непознаници.

Модата има свој јазик. Некои зборови одамна влегле во секојдневниот говор – тренд, крој, силуета, колекција, дизајнер. Но зад нив постои цела скриена терминологија, особено во високата мода, текстилот и конструкцијата на облеката.

Тоа е свет во кој едно мало парче ткаенина има свое име, еден специфичен раб има свој термин, а една декоративна техника може да биде позната само на искусните кројачи и модни дизајнери.

Интересно е што голем дел од овие зборови немаат совршен еднозборен превод на македонски јазик. Затоа најчесто се задржува оригиналниот термин, а значењето се објаснува описно.

Еве некои од најинтересните.

Godet – клинест вметок

Ако во фустанот или здолништето е вметнато клинесто парче ткаенина за да се добие поголем волумен и движење, тоа е godet.

На македонски најблиску би било клинест вметок. Терминот често се среќава кај здолништа и фустани со драматично ширење кон долниот дел.

Gusset – вметнато парче ткаенина

Gusset е мало парче ткаенина кое се додава во одреден дел од облеката за да обезбеди дополнителен простор, флексибилност или подобро движење.

На македонски може да се преведе како клин или вметнато парче ткаенина.

Не е најгламурозниот збор во модниот речник, но е исклучително важен во конструкцијата на облеката.

Yoke – кокетка

Овој збор е особено интересен бидејќи yoke нема очигледна врска со она што го означува во модата.

Тоа е конструктивен дел од облеката, најчесто во пределот на рамената, горниот дел од грбот или градите, на кој се прикачува остатокот од материјалот.

На македонски најсоодветниот термин е кокетка.

Jabot – жабо

Звучи необично, но jabot има одличен македонски еквивалент – жабо.

Станува збор за декоративен набор или украс од ткаенина поставен околу вратот и предниот дел од облеката. Особено бил популарен во историската европска мода, а повремено се враќа и во современите колекции.

Plastron – преден декоративен панел

Plastron е декоративен или конструктивен панел поставен на предната страна на облеката.

Нема еден идеален македонски збор, па најпрецизно би било преден декоративен панел или преден украсен дел.

Терминот има особено силно присуство во историската мода и во структурирани couture конструкции.

Panier – конструкција за ширина на здолништето

Овој збор е вистинска временска машина.

Panier била конструкција која се носела под здолништето и овозможувала телото, особено колковите, да добијат екстремно широка силуета.

На македонски може описно да се каже кошеста подконструкција за ширина на здолништето.

Денес изгледа речиси неверојатно, но некогаш женската силуета била намерно проширувана до размери кои воопшто не биле практични.

Minaudière – декоративна вечерна чантичка

Minaudière е еден од оние зборови кои речиси никој не би ги поврзал со чанта.

Станува збор за мала, луксузна вечерна чантичка, често со тврда конструкција и повеќе налик на декоративен предмет отколку на класична торба.

На македонски најсоодветно е декоративна вечерна чантичка.

Reticule – мала украсна чантичка

Пред модерната чанта да стане она што го знаеме денес, жените користеле мали торбички кои често биле дел од самиот изглед.

Reticule означува мала украсна чантичка, особено карактеристична за женската мода од XVIII и XIX век.

На македонски: мала украсна чантичка.

Fichu – марама за врат и раменици

Fichu е мало парче ткаенина или марама што се носи околу вратот и рамениците.

Преводот е едноставен – марама за врат и раменици – но во модната историја терминот има многу поточно значење од обичната марама.

Soutache – украсен гајтан

Ако на облеката гледате декоративни линии направени со тесна плетенка или гајтан, можно е да станува збор за soutache.

На македонски: украсен гајтан или ширит.

Оваа техника особено ефектно се користи кај свечена, историска и couture облека.

Passementerie – декоративна текстилна орнаментика

Ова веќе е цел мал свет.

Passementerie опфаќа декоративни текстилни елементи како реси, гајтани, ширити, плетенки и други украси кои се додаваат на облеката или ентериерните текстили.

Нема еден совршен македонски збор, па декоративна текстилна орнаментика е најпрецизниот опис.

Dévoré – техника на нагризување на ткаенината

Името dévoré буквално асоцира на нешто драматично и техниката навистина е необична.

Станува збор за текстилна техника при која одредени влакна во материјалот се отстрануваат, создавајќи проѕирни и непроѕирни делови.

На македонски може да се опише како техника на нагризување или хемиско отстранување на дел од ткаенината.

Терминот често се поврзува со кадифе и други материјали кај кои се создава впечатлив контраст меѓу густите и проѕирните површини.

Lettuce hem – брановиден раб

Не, модата не почнала да шие салата.

Lettuce hem е назив за раб на ткаенина кој е намерно растегнат или обработен така што создава ситни бранови, потсетувајќи на лист зелена салата.

На македонски: брановиден раб или раб во форма на лист.

Токму ваквите термини покажуваат колку модниот јазик може да биде визуелен и поетичен.

Aglet – завршница на врвката

Малото парче на крајот од врвката на чевлите или дуксерот има свое име.

Aglet е завршницата на врвката, најчесто пластична или метална.

Толку мал детал, а има свој термин.

Grenadine – гренадин

Ако прво помисливте на сируп, не сте единствени.

Во текстилот, grenadine е вид ткаенина со специфична отворена структура на ткаење, најчесто поврзана со лесни и воздушести материјали.

На македонски најдобро е да остане гренадин, со објаснување дека станува збор за текстил.

Faille – фајл

Faille е текстил со карактеристична ребреста структура, најчесто изработен од свила или синтетички влакна.

На македонски може да се транскрибира како фајл, но во текстот е добро веднаш да се објасни дека станува збор за ребреста ткаенина.

Bengaline – бенгалин

Уште еден збор кој звучи повеќе како географски поим отколку како моден термин.

Bengaline е цврста ткаенина со изразени попречни ребра, која се користи за структурирани парчиња како панталони, здолништа и фустани.

На македонски: бенгалин – ребреста ткаенина.

Зошто овие зборови не ги преведуваме едноставно?

Токму тука лежи интересната страна на модниот јазик. За многу термини не постои македонски збор кој во еден збор го пренесува целото значење.

Затоа, наместо да се создаваат вештачки преводи, професионалната практика е да се задржи оригиналниот термин и првиот пат кога ќе се употреби да се даде неговото македонско објаснување.

Godet – клинест вметок.
Yoke – кокетка.
Jabot – жабо.
Minaudière – декоративна вечерна чантичка.
Dévoré – техника на нагризување на ткаенината.

И одеднаш модата открива дека има многу повеќе зборови од оние што ги гледаме на етикетите.

Зашто зад секој совршено изведен фустан не стои само дизајнерска идеја. Постојат конструкција, материјал, техника, историја и цел таен речник кој му дава име на секој детал.