Градежната индустрија е еден од најголемите потрошувачи на суровини и енергија во светот и сè почесто се поставува прашањето дали иднината на домувањето лежи во објекти изградени од рециклирани материјали?
Она што некогаш звучеше како експериментална идеја, денес е сериозна тема во архитектурата, урбанизмот и инженерството. Од Европа до Австралија, од САД до Јапонија, сè повеќе станбени објекти користат материјали што веќе имале „прв живот“, повторно обработени и вратени во градба.
Но дали ваквите згради се навистина добри? Или станува збор за тренд што добро звучи, а носи компромиси?
Што значи станбен објект од рециклирани материјали?
Тоа не значи дека целата зграда е составена од отпад. Во практика, најчесто станува збор за објект во кој дел од конструктивните, фасадните, внатрешните или изолациските елементи се направени од материјали што биле повторно преработени.
На пример, бетон со рециклиран агрегат од урнати објекти, челик добиен од старо железо, алуминиум со повторна преработка, дрво од демонтирани конструкции, цигли повторно употребени од стари објекти, изолација од рециклирана целулоза, стакло или текстил, фасадни панели од рециклирана пластика или композити, гипс-картон со рециклирана содржина.
Зошто светот се врти кон ова решение?
Зошто светот се врти кон ова решение?Според анализи на водечки архитектонски и градежни медиуми како RIBA, World Green Building Council и Dezeen, главната причина е огромниот еколошки отпечаток на класичното градежништво.
Производството на цемент, челик и нови градежни суровини бара голема количина енергија и создава значителни емисии на CO₂. Рециклираните материјали можат да ја намалат таа зависност и да ја намалат количината градежен отпад што завршува на депонии.
Добрите страни
Добрите страниПомало загадување и помал јаглероден отпечаток
Повторната употреба на материјали значи помалку нова експлоатација на каменоломи, шуми и руда, како и помалку индустриско производство.
Намалување на отпадот
Градежниот отпад е меѓу најголемите отпадни категории во многу земји. Повторната употреба го намалува товарот врз депониите.
Потенцијално пониски трошоци
Кај одредени материјали особено челик, дрво, цигли и внатрешни елементи можно е намалување на трошоците ако логистиката е добро организирана.
Архитектонски карактер
Многу архитекти користат реупотребени материјали за да создадат уникатен визуелен идентитет, цигли со патина, старо дрво, индустриски метал и слично.
Лошите страни и ризици
Лошите страни и ризициНе секој материјал е погоден за носечка конструкција
Најважниот дел од секој станбен објект е сигурноста. Рециклираниот материјал мора да помине строги лабораториски тестови за цврстина, влажност, отпорност и трајност.
Нестандардни димензии и квалитет
Повторно употребени цигли, дрво или панели често имаат варијации што ја усложнуваат изведбата.
Поголема потреба од селекција и обработка
Материјалите не можат само да се соберат и вградат. Потребно е чистење, сортирање, тестирање и сертификација.
Погрешна маркетинг употреба
Некои проекти користат мал процент рециклирани материјали, а се рекламираат како целосно „зелени“. Тоа во струката се нарекува greenwashing.
Кои материјали се најдобри?
Според инженерски анализи, најчесто најуспешни се рециклиран челик – висок квалитет и повторлива цврстина, алуминиум – одличен за фасади и столарија, дрво од сертифицирана повторна употреба, дробен бетон како агрегат за подлоги и неструктурни делови, целулозна изолација, рециклирано стакло за изолациски производи.
А што со безбедноста?
Ако проектот е изведен според стандарди, рециклираните материјали не значат автоматски послаб објект. Проблемот не е во зборот „рециклирано“, туку во контролата на квалитетот.
Современите регулативи во многу држави бараат исто ниво на безбедност без разлика дали материјалот е нов или повторно обработен.
Дали вакво нешто е реално за Македонија?
Дали вакво нешто е реално за Македонија?Да, особено во делови како рециклиран челик, секундарен агрегат за подлоги и паркинзи, повторна употреба на цигла и камен, дрво за ентериерни решенија, изолациски производи од рециклирана содржина.
Но потребни се подобри системи за селекција на градежен отпад, лабораториска контрола и јасни стандарди.
Добро или лошо?
Одговорот на експертите е јасен! Добро – ако е стручно направено. Лошо – ако е импровизација.
Рециклираните материјали не се проблем. Проблем е кога се користат без пресметка, тестирање и инженерски надзор.
Изградбата на станбени објекти од рециклирани материјали не е чудна идеја од иднината туку реална насока на современото градежништво. Таа може да донесе поодржливи, поекономични и архитектонски интересни згради.
Но како и кај секоја градба, пресуден не е материјалот сам по себе, туку знаењето зад него. Добриот инженер може да направи квалитетен објект и од рециклиран ресурс. Лошата изведба може да уништи и најскап нов материјал.
Н.Т