Кога стилот почнува да старее? Дали облеката има рок на траење или само нашиот однос кон неа?

Зошто некои парчиња остануваат модерни со децении, а други изгледаат застарено уште пред да заврши сезоната?

„Модата минува, стилот останува.“

Малку модни мисли се цитирани толку често како оваа на Коко Шанел. Но, во време кога модната индустрија произведува повеќе колекции од кога било, се добива нова тежина, што всушност старее – облеката или начинот на кој ние ја гледаме?

Дали едно сако, фустан или палто навистина имаат рок на траење? Или, пак, нивната „старост“ е културна и психолошка конструкција, создадена од циклусите на трендовите, маркетингот и нашата потреба постојано да изгледаме „во чекор со времето“?

Современите модни теоретичари сè почесто се согласуваат дека стареењето на стилот многу поретко е прашање на самото парче, а многу почесто на контекстот во кој тоа се носи.

Модата живее од промената

За разлика од архитектурата или уметноста, модата е една од ретките креативни индустрии што опстанува благодарение на континуираното чувство дека „старото“ треба да биде заменето со „ново“.

Германскиот социолог Георг Зимел уште на почетокот на 20 век објаснува дека модата функционира преку постојана тензија помеѓу желбата да припаѓаме и потребата да се издвоиме. Штом одреден стил стане масовно прифатен, започнува потрагата по следниот. Токму затоа трендовите имаат животен циклус.

Но, тоа не значи дека и добриот стил има.

Разликата помеѓу тренд и стил

Една од најголемите заблуди е дека модерноста и стилот се исто. Трендот е временски ограничен. Стилот е визуелен идентитет.

Авторот на книгата The Little Dictionary of Fashion на Кристијан Диор, уште во педесеттите години пишува дека вистинската елеганција никогаш не зависи исклучиво од сезонските промени.

Подоцна, Дијана Вриленд, легендарната уредничка на Vogue и Harper’s Bazaar, постојано повторуваше дека најинтересните луѓе никогаш не се оние што слепо ги следат трендовите, туку оние што имаат сопствен визуелен јазик.

Токму тука лежи суштинската разлика. Трендовите стареат ама личниот стил еволуира.

Зошто некои парчиња никогаш не излегуваат од мода?

Белата кошула. Добро скроениот блејзер. Кашмирското палто. Малиот црн фустан. Правите фармерки.

Ова се парчиња што со децении остануваат дел од гардеробите на најстилските жени во светот. Причината не е случајна. Тие не се дизајнирани околу тренд. Туку околу пропорција.

Добриот крој, квалитетниот материјал и правилната конструкција имаат многу подолг животен век од декоративните детали што ја следат модната сезона.

Јапонскиот дизајнер Јоџи Јамамото често истакнува дека најдобрата облека е онаа што дозволува личноста да биде во преден план, а не самата облека.

Кога облеката навистина старее?

Не кога ќе помине сезоната. Туку кога ќе го изгуби квалитетот. Модните експерти денес зборуваат за две различни категории стареење. Првата е физичка.

Материјалот се троши, бојата избледува, влакната ја губат структурата, кројот се деформира. Тоа е природен процес.

Втората е визуелна. Таа настанува кога одреден тренд бил толку специфичен за една епоха што веднаш ја открива својата возраст. Неонските комбинации од осумдесеттите. Екстремно нискиот струк од почетокот на 2000-тите. Претераните украси што доминираа во одредени сезони.

Токму тие детали ја прават облеката лесно препознатлива како производ на конкретен моден период.

Брзата мода го забрза чувството на „стареење“

Во последните две децении модниот календар радикално се промени. Некогаш постоеја две главни сезони. Денес многу брендови лансираат нови колекции речиси секој месец.

Професорката и модна историчарка Валери Стил, директорка на Музејот при Fashion Institute of Technology во Њујорк, предупредува дека токму оваа динамика создава вештачко чувство дека гардеробата постојано е застарена. Не затоа што е навистина застарена.

Туку затоа што пазарот мора да создава нова побарувачка.

Старее ли стилот со возраста?

Една од најчестите заблуди е дека постојат години во кои човек „не смее“ да носи одредени парчиња. Современата мода одамна ги напушта ваквите правила.

Денес многу поважно прашање е дали облеката ја изразува личноста, отколку дали одговара на нечии години.

Дизајнерката Миуча Прада еднаш изјави дека најинтересниот стил започнува тогаш кога човек ќе престане да се обидува да изгледа помлад и ќе почне да изгледа како најдобрата верзија од себе.

Токму затоа денес најголемите модни кампањи сè почесто вклучуваат модели во шеесеттите, седумдесеттите, па дури и осумдесеттите години од животот.

Стилот повеќе не се мери со возраста. Туку со автентичноста.

Одржливоста ја менува филозофијата на гардеробата

Паралелно со климатските предизвици, модната индустрија започна да го преиспитува самиот концепт на „нова облека“. Сè повеќе експерти зборуваат за „емоционална долговечност“ на гардеробата.

Тоа е способноста едно парче да остане сакано, функционално и релевантно многу години.

Британскиот дизајнер Вилијам Мекдона и бројни истражувачи на одржливата мода нагласуваат дека најеколошкото парче облека не е она направено од нов материјал, туку она што ќе се носи најдолго. Во таа смисла, вистинскиот луксуз повеќе не се мери со бројот на купени парчиња.

Туку со бројот на години што тие остануваат во употреба.

Облеката како биографија

Најдобро облечените луѓе ретко имаат облека составена исклучиво од нови работи.

Напротив. Во нивните плакари коегзистираат нови колекции, винтиџ парчиња, семејни наследства и современи дизајни. Токму таа слоевитост создава стил. Облеката престанува да биде сезонски производ.

Таа станува лична историја.

Новата дефиниција на безвременоста

Не е дали нашата гардероба изгледа современо, туку дали изгледа искрено.

Бидејќи вистинскиот стил никогаш не почнува да старее во моментот кога ќе помине трендот. Тој почнува да старее тогаш кога ќе престане да ја раскажува приказната на личноста што го носи.

Затоа облеката нема вистински рок на траење. Рок на траење имаат трендовите.

Добриот дизајн, квалитетната изработка и автентичниот личен стил остануваат актуелни многу подолго од која било модна сезона. И можеби токму затоа најелегантните луѓе не се оние што секогаш носат нешто ново.

Туку оние што знаат повторно да го откријат старото и да му дадат нов живот.

Небојша Толески