Во архитектурата на Охрид постојат куќи кои не се само станбени објекти, туку дел од културниот пејзаж на градот. Една од нив е Куќата на фамилија Ѓурчинови, елегантна градба од 1930 година која се издигнува на кејот покрај Охридското Езеро.
Оваа куќа претставува редок пример на меѓувоена станбена архитектура во градот, време кога Охрид постепено се отвора кон европските архитектонски тенденции, но сè уште ја задржува својата локална градителска традиција. Нејзин автор и инвеститор бил инженерот Ѓорѓи Ѓурчиновиќ, проектант кој со својата работа оставил видлива трага во архитектонската слика на Охрид во првата половина на XX век.
Архитектура што го следи хоризонтот на езерото
Поставена на само неколку чекори од водата, куќата е внимателно ориентирана кон југ, кон езерото. Токму таа ориентација ја диктира и внатрешната организација на просторот, главните простории се отворени кон светлината и погледот, додека сервисните простории се повлечени на северната страна.
Објектот е изграден како масивна структура со сутерен, приземје и кат. Темелите се од камен, носивите ѕидови од полна тула, а кровната конструкција е дрвена, покриена со традиционални ќерамиди. Ваквата конструктивна логика не само што ја следи локалната градителска практика, туку и ја обезбедува стабилноста и долговечноста на куќата.
Симетрија како архитектонски принцип
Најсилниот впечаток го остава предната фасада, строго симетрична композиција во која секој елемент е внимателно позициониран. Централната оска е нагласена со декоративен надѕидок на кровот, чиј полукружен завршеток внесува суптилна драматичност во силуетата на куќата.
Терасата на катот се протега по должината на фасадата и е оформена со низа столбови и лaкови, создавајќи ритам кој потсетува на медитеранските вили од почетокот на XX век. Токму овие лакови и колонски отвори ја омекнуваат архитектонската композиција и ѝ даваат на куќата чувство на леснотија и отвореност.
Прозорците, пак, со своите заоблени завршетоци ја следат истата стилска логика. Нивната форма ја смирува геометријата на фасадата и создава впечаток на елегантна архитектонска пластика.
Средба на традицијата и Европа
Со традиционални охриски елементи и надворешно влијание, сведочи за внимателното спојување на локалната архитектонска традиција со европските стилски влијанија.
Токму во оваа комбинација лежи и вистинската вредност на куќата, таа не е ниту чисто традиционална, ниту целосно модерна. Наместо тоа, претставува архитектонска транзиција, период кога градителите експериментирале со нови идеи, но не се откажувале од културното наследство.
Куќа што ја носи историјата
Историјата на куќата не е само архитектонска. За време на Втората светска војна објектот бил користен како команда на италијанската војска, а подоцна и на германските сили. Во одреден период служел и како седиште на Бугарската народна банка.
Овие различни улоги ја претвораат куќата во сведок на едно турбулентно историско време или простор кој покрај архитектонската вредност, носи и силна мемориска димензија.
Тивок архитектонски сведок на градот
Тивок Денес, и покрај бројните промени што ги донело времето, куќата ја задржува својата автентичност. Фасадата останува речиси непроменета, а декоративните детали, лаковите, столбовите и прозорските отвори продолжуваат да ја раскажуваат приказната за еден период во кој архитектурата била внимателно обликувана, со чувство за пропорција и контекст.
Во современиот урбан пејзаж на Охрид, Куќата на фамилија Ѓурчинови стои како тивок архитектонски бисер. Таа не се наметнува со монументалност, туку со елеганција, со прецизна симетрија, суптилни детали и со внимателна врска со природата и езерото.
И токму во таа воздржана елеганција лежи нејзината трајна вредност, архитектура која не само што создава простор за живеење, туку и ја зачувува меморијата на градот.
Н.Т
Извор и фото: mmmn.icomos.org.mk