Македонска икона: Светлана Христова Јоциќ — жената со Македонија во себе и на себе!

Светлана Христова Јоциќ е едно од најпрепознатливите имиња во современата македонска литература. Поетеса, есеистка, писателка за деца, новинарка, уредничка и културна работничка која остави длабоки и трајни траги во македонскиот книжевен и културен простор. Таа беше автор кој не се ограничуваше само на пишување — таа живееше литература, ја создаваше, ја организираше и ја бранеше со целиот свој творечки и човечки потенцијал.

Родена е на 27 февруари 1941 година во Ресен . Детството го минува во Преспанскиот крај, а образованието го продолжува во Битола и Скопје. Дипломирала педагогија на Филозофскиот факултет во 1967 година, по што кратко време работела како наставничка и педагог во Клиниката за деца во Скопје .

Од Радио Скопје до врвовите на литературната сцена

Во 1970 година започнува да работи во образовната програма на Радио Скопје, каде останува до 1995 година. Токму таму се оформува нејзиниот јасен, култивиран, прецизен стил и нејзината љубов кон зборот. Освен како автор, таа ќе стане значаен културен посредник: уредничка, приредувачка, составувачка и организаторка на литературни настапи и манифестации.

Во литературните кругови Светлана Христова Јоциќ ќе стане препознатлива по својата активност во Друштвото на писателите на Македонија, каде што била и секретар и претседател . Таа го покренува и го уредува значајното книжевно списание „Стожер“, а подоцна и списанието „Портал“.

Дополнително, е меѓу основачите на манифестацијата „Македонски духовни конаци“, преку која ги поврзува македонските автори со поширок културен простор .

Богато творештво — над дваесет книги и многу читатели

Опусот на Светлана Христова Јоциќ опфаќа повеќе од 20 книги: поезија, проза, литературни избори, детска литература, критички текстови и есеистика .

Меѓу најзначајните збирки се:

Калесница (1970)

Скришен ковчег (1974)

Сињо (1980)

Еа (1984)

Зачатие (1990)

Самечка ќелија (1993)

Душница (1993)

С. Бесмртна (1996)

Голема молитва (2000)

Во проза се издвојува романот „Стровиште“ (1994) .
Во литературата за деца — збирките Алка за нишалка и повеста Последна битка .

Нејзиното творештво е длабоко лирско, полнокрвно, со силен симболизам и со постојано присутна духовност. Преку него таа истражува теми како тагата, корените, женското искуство, македонската традиција, љубовта, болката и тишината.

Перо што се памети и стил што не се повторува

Светлана Христова Јоциќ беше жена која носеше свој непогрешлив естетски печат. Нејзиниот стил — комбинација од модерен израз со ретро и етно мотиви — ја правеше уникатна.

Мнозина ја паметат по тоа што секогаш носеше парче што го симболизира македонското: елемент од носија, стара ткаенина, амулет, накит или вез — нешто што носи приказна од минатото. Дури и без зборови, таа ја раскажуваше Македонија преку својот изглед.

Нејзината карактеристична кадрава темна коса и достоинствената појава се дел од визуелниот мит што остана по неа.

Награди и признанија

За својата работа, таа е добитничка на повеќе награди, меѓу кои и престижната „Браќа Миладиновци“, како и „Димитар Митрев“, „Ванчо Николески“ и други книжевни признанија .

„Да не видам“ — стих за болката на земјата

Меѓу најцитираните нејзини стихови е поемата „Да не видам“, во која болката за Македонија е преточена во крик, во заклетва да не се дозволи земјата да се изгуби или обезличи. Нејзиниот поетски глас често бил истовремено интимен и национален — спој што ја прави незаборавна.

Нејзиниот последен ден и трајното наследство

Светлана Христова Јоциќ почина на 27 април 2012 година во Скопје, оставајќи богато книжевно наследство .

По нејзината смрт, се организираат книжевни вечери и меморијални настани, како оној во Струга, што сведочат за тоа дека нејзиниот глас и понатаму живее меѓу љубителите на литературата .

Жена која ја остави Македонија поубава

Кога ќе се спомне нејзиното име, во умот се појавува ликот на жена која не го криеше својот корен — напротив, го носеше гордо, го величеше и го испишуваше. Светлана Христова Јоциќ не беше само писателка; таа беше симбол на македонското достоинство.

Нејзините идеи, нејзиниот стил, нејзината боја, нејзините зборови — сето тоа останува како дел од колективната меморија.

И затоа, нејзината Македонија — онаа што ја носеше на себе и во себе — ќе продолжи да живее во стиховите, во читателите, во генерациите што доаѓаат.