Македонска Викторијанска убавица: Палатата што ги преживеа империите

Во срцето на скопската општина Карпош стои една зграда чија историја го одредила духот на генерации деца и млади – денес Детски културен центар „Карпош“, некогаш познат како Пионерски дом „Карпош“. Оваа архитектурна и културна знаменитост не е само физичка локација, туку жив музеј на сеќавањата, талентите и животните соништа што тука почнале да се развиваат.

Викторијански корени и историја што оживува

Зградата што денес го сместува Детскиот културен центар била изграденa во 1907/1908 година од влијателното семејство Драга, трговци кои имале имот во скопскиот јазолот на „Орце Николов“. Во своите почетоци, ова било величествен дом во викторијански стил, со пространи простории и архитектонски детали што претставуваат реткост во градското ткиво на Скопје.

Семејството Драга го наследило имотот генерации, но откако последниот наследник, Али Драга, останал без потомство, во 1996 година ја оставил зградата „со аманет да биде дом на сите деца во Скопје“. Таа одлука го постави темелот за една од најзначајните културни институции за деца и млади во земјата.

Од Пионерски дом до модерна институција

По Втората светска војна, во зградата се вселиле пионерите – младите активисти на социјалистичките организации на Југославија. На 6 јуни 1948 година, просториите официјално станале Пионерски дом „Карпош“, прв таков дом во тогашната Југославија, со цел да биде место за развој на социјалното, културното и образовното активности на децата.

Во различни историски фази, објектот бил користен за најразлични намени, вклучувајќи привремено живеење за српски чиновници, француски конзулат и институции на бугарската полиција, сведочејќи за сложените историски прилики на Балканот.

75 години творештво и култура

Од 1948 година па наваму, зградата не само што ја одржала својата функција, туку постојано се развивала како институција која го поддржува детскиот талент. Во 2023 година Детскиот културен центар „Карпош“ одбележа 75 години постоење- јубилеј што ги собира генерациите што низ овие простории ги откриле своите вештини, страсти и уметнички гласови.

Овој центар денес е реномирана градска институција која спроведува бројни креативни, интерактивни и едукативни програми прилагодени на интересите на децата и младите. Неговата мисија е да ја поттикнува уметничката креативност преку современи методи, вмрежување и интернационална соработка, а целта е да ги подготви младите за живот и културно учество во современите општества.

Во текот на годините, центарот станал домаќин на голем број манифестации што ги надминуваат рамките на обични настани.

Палата за детски сни и стандарди

Детскиот културен центар- „Карпош“ е многу повеќе од објект на карта. Тоа е жив споменик на културата, историјата и образованието, институција која низ генерации ги поддржува најшироките аспекти од развојот на детската личност- од креативната уметност до научниот развој, хуманитарните активности и меѓународната културна соработка.

Неговата палата на булеварот Илинден останува архитектонска и социјална оска на Скопје, сведочење на историската трансформација од приватна викторијанска куќа, преку пионерски дом, до модерен центар за културни истражувања и детско творештво.

Н.Т