Најнеобичната куќа на светот: Архитектонски експеримент што се покажа како успешен

Во холандскиот град ’s-Hertogenbosch (познат и како Den Bosch), на периферијата на населбата Maaspoort, се наоѓа една од најнеобичните урбани задолжителни дестинации за љубителите на архитектурата и футуристичниот дизајн- Bolwoningen. Овој единствен проект, создаден во 1984 година, не е само архитектонски куриозитет, туку и трајно сведоштво за експерименталното мислење што ја обележа холандската архитектура во средината на 20‑тиот век.

Проект со визија: од инспирација до реалност

Bolwoningen што на холандски буквално значи „куќи‑топки“ е резултат на експериментална програма за домување финансирана од холандската влада со цел да се преиспита традиционалната форма на домот. Иницијативата е дел од државна програма за иновативно домување што започнува уште во 1968 година, кога архитектонскиот експеримент беше поддржан како можност за поттикнување нови облици на животниот простор.

Главниот автор на проектот е Дриеc Крејкамп уметник, индустриски дизајнер и архитект кој верувал дека сферата е најорганичната, најприродна форма за човечки дом: „Живееме на сфера, се раѓаме од сфера… зошто да не живееме во сфера?“ изјавил тој во опис на својата визија за Bolwoningen.

Дизајн што ги руши правилата

Наместо правилни праволиниски простории, Bolwoningen се состојат од 50 кугли сфери со дијаметар од околу 5,5 метри, поставени на цилиндрични бетонски основи. Секоја сфера е направена од стакло‑силиконски армиран бетон, материјал кој е лесен (околу 1.250 кг) и овозможува брза монтажа.

Внатрешниот простор е мудро дизајниран и функционално распореден на три нивоа поврзани со спирални скали. Долен дел (цилиндрична база) влез, рампа за складишта и технички простории. Средно ниво, тоалет и бања. Горен дел (сфера) дневен престој и кујна, обложени со панорамски заоблени прозорци кои овозможуваат обилна природна светлина.

Вкупната површина на една сфера е приближно 55 квадратни метри, што ја прави куќата идеална за синглови или парови без деца ограничување што се покажа како практично поради компактноста на просторот за живеење.

Живот во формат на топка: практичност и искуство

Живеењето во Bolwoningen е искуство што ги комбинира интимноста, поедноставноста и футуристичкиот стил. Заради заоблените ѕидови, стандардниот мебел и правоаголните артикли не се најлесни за сместување што многумина сопственици го надминале со прилагодено решение за внатрешен простор или креативни решенија за мебел.

Иако некои дизајнери ја критикуваат ограниченоста на функцијата и трошоците што произлегуваат од „неправилниот“ простор, Bolwoningen се уште се наследство на архитектонската експерименталност. Живеалиштата се непрекинато населени од нивното завршување, а градбата привлекува стотици туристи и ентузијасти од светот на архитектурата секоја година.

Културно и архитектонско значење

Bolwoningen не е само архитектонски куриозитет, тој е сведоштво за време кога Холандија ја поддржувала државната архитектонска експериментација и ја поставувала основата за иновативни, екологично свесни домови. Проектот нуди холистички поглед на тоа како форми и материјали може да ги одразуваат потребите за компактно, ефикасно и еколошки одржливо домување.

Иако идејата да се прошири во многу други скицирани модели никогаш не се реализираше, вклучително и замислени мобилни, пловни или соларно‑енергетски конфигурации на сферите Bolwoningen ја задржува својата моќ како архитектонски феномен. Се наоѓа меѓу најпознатите експериментални структури во Европа и честопати се споредува со други познати холандски проекти како кубичните куќи на Пијет Блом во Ротердам.

Топчестите куќи се симбол на идеја, домот како органска, природна форма, ослободена од традиционалните правоаголни рамки. Според многу архитектонски критичари и историчари, тој претставува редок пример на успешна, експериментална социјална архитектура што се прилагодила во секојдневниот живот и станала дел од најдинамичните примери на 20‑от век.

Н.Т