Оскар што никогаш не беше примен: Бунтот на Марлон Брандо

Еден од најнеобичните и најконтроверзни моменти во историјата на наградите Оскар се случи на 27 март 1973 година кога легендарниот актер Марлон Брандо ја освои престижната статуетка за најдобар актер за улогата на Дон Вито Корлеоне во класичниот филм КУМ (The Godfather), но одби да ја прифати наградата на сцената.

Кој беше Марлон Брандо?

Марлон Брандо (1924–2004) важи за еден од највлијателните актери во историјата на киното, често сметан за „најдобриот актер на својата генерација“. Неговиот сценски пристап, емотивно интензивен, природен и неочекуван, ја трансформираше актерската игра во американското кино.

Брандо имаше долгa и разноврсна кариера: од неговите рани улоги во театарот и на Бродвеј, до филмски класики како На кејот (On the Waterfront), за која освои својот прв Оскар во 1955 година, па се до улогата што го врати на врвот — „Кум“ во 1973 година.

Зошто го одби Оскарот?

Марлон Брандо направи нешто што никој друг не го направил, одби да ја прими наградата на сцената. Наместо него, тој испрати жена да го стори тоа и да прочита порака со политичка конотација. Причината? Протест против третманот на домородните Американци од страна на Холивуд и киноиндустријата.

Брандо, познат и како активист за човекови права, беше длабоко загрижен за начините на кои домородните народи, особено Индијанците беа прикажувани, стереотипизирани или потценувани во филмовите што ги произведуваше и промовираше Холивуд. Неговата одлука беше дел од широка поддршка на движењето за нивни права , вклучително и во контекст на тогашните политички конфликти како оние околу Вундед Ни.

Жената што ја прими наградата: Сашин Литлфедер

На сцената на 45-тите Оскари, кога беше објавено дека Брандо ја добил наградата, се појави Сашин Литлфедер, актерка и активистка која претставуваше група за државен идентитет и правата на Индијанците. Таа беше облечена во традиционална облека, со кожа, мониста и мокасини, што ја правеше појавата уште поимпресивна за време на свечената церемонија.

Литлфедер изјави дека Брандо искрено „жалел“ што не може лично да ја прими наградата, и ја пренесе пораката дека неговиот протест е поради способноста на филмската индустрија да ги навредува и маргинализира народите кои се домородци на Америка, истовремено повикувајќи на подигање на свеста и разбирањето во иднина.

Публиката на церемонијата реагираше поделено, дел аплаудираа, а дел свиркаа, што го направи овој момент еден од најспоменуваните и најконтроверзните во историјата на Оскарите.

Последици и наследство

Одлуката на Брандо има подолготрајно значење. Таа ја отвори дебатата за односот на филмската индустрија кон етничките малцинства, влијаеше на културните дискусии и предизвика поддршка но и критики, што траат со децении. Поради овој настап, Литлфедер подоцна беше предмет на контроверзии и критики, но истовремено беше почестена од Академијата со официјално извинување дури 50 години подоцна, како потсетник на значењето на нејзината улога во тој историски момент.

Иако Брандо никогаш лично не застана на сцената за да ја прими наградата, неговата порака пренесена преку Литлфедер остана една од најмоќните политички изјави во историјата на Оскарите, симболизирајќи дека уметноста не може да биде одделена од социјалната и културната реалност.

Н.Т