За американската архитектура, 2025 година можеби ќе се памети по смртта на иконите Френк Гери, Роберт А. М. Стерн и Рикардо Скофидио, мајстор зад Њујоршката High Line. Сепак, веројатно, годината повеќе ќе се памети по Доналд Трамп — неговата преференција кон класицизмот и одбивањето на брутализмот; неговото контроверзно рушење на Источниот дел на Белата куќа; конфликтите со дизајнерот на салата.
Сето тоа донесе директен конфликт помеѓу претседателството и најголемото професионално здружение на индустријата, Американскиот институт на архитекти (AIA). Не беше изненадување што организацијата објави дека годинава престижната AIA Златна медала ќе ѝ биде доделена на странски архитект, Јапонецот Шигеру Бан, првпат во оваа деценија.
На глобално ниво, имаше многу причини за прослава. Кинезот Љу Џијакун ја освои Прицкер наградата, позната како “Нобелова награда на архитектурата”, за своите скромни академски и културни објекти. Социјален станбен проект во Лондон и скромна бетонска црква на Канарските Острови, Шпанија, пак, победија конкуренција за две од најголемите награди во професијата.
Но, 2026 година најверојатно ќе ја обликуваат големите, блокбастерски згради, меѓу кои се долгоочекувани музеи, рекордно високи небодери и импресивна католичка базилика која се гради речиси 150 години. Еве ги 11-те архитектонски проекти, во САД и надвор од нив кои се најавуваат како најпопуларни за 2026:
Саграда Фамилија, Барселона, Шпанија
144 години по почетокот на изградбата, најдолгата градежна инвестиција во светот се приближува кон завршување. Добро, барем делумно.
Работите на скулптурите, декоративните детали и главното скалило веројатно ќе се продолжат во 2030-тите. Но, оваа година се очекува да се заврши Кулата на Исус Христос, 18-та и последна спирала на базиликата (17-те пократки се посветени на 12-те апостоли, четирите евангелисти и Девица Марија), токму за стогодишнината од смртта на архитекот Антони Гауди во јуни.
Гауди доживеал само да ја види првата завршена кула. Сложеноста и декоративната префинетост на неговиот дизајн — чуден спој на готика, арт-нуво и форми инспирирани од природата — делумно ја објаснува долгата градежна временска рамка. Финансиски недостатоци, бирократски пречки и пандемијата на Ковид-19 исто така придонесоа.
Можеби најголемиот предизвик беше уништувањето на цртежите и гипсените модели на Гауди во 1936 година, кога неговата работилница била запалена за време на Шпанската граѓанска војна. Дали би го одобрил финалниот облик на црквата — најдобрата проценка на неговите планови од следните генерации архитекти — никогаш нема да се знае. Иако веројатно немаше да му пречи чекањето: „Мојот клиент не брза“, рече Гауди. Се разбира, мислеше на Бог.
520 Fifth Avenue, Њујорк, САД
Теракотните лакови на 520 Fifth Avenue потсетуваат на старите небодери во Њујорк.
Вкусот на Њујорк во однос на небодерите се менува. Ерата на сјајни стаклени фасади се заменува со масивни, посилни кули кои го почитуваат архитектонското минато на Америка. 520 Fifth Avenue е пример за оваа промена. Висока, кулата во стил на Beaux-Arts нуди теракотни лакови кои потсетуваат на соседната 135-годишна зграда, Century Association.
Зимски Олимписки Селски Комплекс, Милано, Италија
За неколку недели во февруари, овој 11,5-акрен комплекс ќе смести илјадници спортисти на Зимските Олимписки Игри 2026. Но, прашањето за Олимписките села е: што ќе се случи по Игрите? Архитектонската фирма Skidmore, Owings & Merrill (SOM) дизајнира Олимписко село кое лесно се трансформира во студентски дом за 1,700 легла.
Guggenheim Abu Dhabi, Абу Даби, ОАЕ
Со смртта на Френк Гери, отворањето на долгоочекуваниот музеј во Абу Даби добива ново значење. Дизајнот на Гери, хаотичен, со заоблени и аголни форми, инспириран од традиционални арапски „барјел“ куќи, го носи неговиот препознатлив стил.
Tour F, Абиджан, Брегот на Слоновата Коска
Новата највисока зграда во Африка — над 500 метри Tour F. Дизајн на архитектот Пјер Фахури, инспириран од африкански маски. Небодерот има симболично значење за стабилност и економски развој.
Shanghai Grand Opera House, Шангај, Кина
Норвешката фирма Snøhetta дизајнира опера со гравитациски-невозможни спирални скали. Речиси 2,000 седишта, три сценски простории и пристап за јавноста.
Obama Presidential Center, Чикаго, САД
Монолитен културен центар на поранешниот претседател, со обелиск познат како „Обамалиск“. Вклучува градинарство, библиотека, амфитеатар и уметнички фрески.
Central Bank of Iraq, Багдад, Ирак
Проект на Заха Хадид, нејзина единствена реализирана зграда во Багдад. Кула со екстериер во форма на чаша за шампањ, симбол на ново архитектонско лице на градот.
Lucas Museum of Narrative Art, Лос Анџелес, САД
Музеј посветен на „визуелното раскажување на приказни“, дизајн на Ма Јансонг. Футуристички, извишен и органски, со повеќе од 100,000 квадратни стапки изложбен простор.
Melbourne Metro Tunnel, Мелбурн, Австралија
Најголема надградба на железничката мрежа во 40 години: два тунела од 5,6 милји, пет нови подземни станици со визуелен контакт со улиците и природно светло.
OPPO Chang An R&D Center, Донггуан, Кина
Суперкампус за 6,000 вработени, 10 структури, меѓусебно поврзани кружни форми. Дизајн на Kohn Pedersen Fox, мотивација за поврзаност и циркулација.
Н.Т