Во најновата изложба на Викторија и Алберт музеј, посветена на Елса Скиапарели (и Даниел Розбери), насловена „Скиапарели: Модата станува уметност“, посетителот останува восхитен од извонредната модерност и инвентивност на Скиапарели. (Даниел е исклучително талентиран дизајнер, но овде ќе се задржиме на неверојатното наследство на Елса. Неговите креации се дел од нашата современост и сами по себе зборуваат доволно. И навистина се извонредни!)
Патувањето започнува во воведната галерија, каде што Скиапарели е претставена „во природна големина“, седната во својот салон на плоштадот Вандом, со колоната Вандом јасно видлива зад неа, низ високите, набрани мрежести завеси. Ѕидовите откриваат дел од нејзиниот препознатлив „новински принт“ од 1935 година, со исечоци од „Women’s Wear Daily“ и други публикации, каде што на секоја страница се бележат нејзините иновации.
Таму се изложени и три џемпери изработени од ерменски плетачки, со trompe-l’oeil ефект на шалови – токму со нив Скиапарели го изгради своето име. Изложбата е курирана од Сонет Стенфил, која извонредно ја обликувала оваа поставка.
Во задниот дел од просторијата, низ еден сводест отвор, се открива фустан. Поставката е мајсторски осмислена, со внимателно дозирани откритија и богати колекции од јакни, шешири, парфеми и фустани. Фустанот изработен за актерката Рут Форд, е вистинско чудо. Таа била сестра на надреалистичкиот писател Чарлс Анри Форд, кој бил во контакт со Скиапарели. Фустанот е зачудувачки модерен, црно жерсе, со покриени раце и врат, дополнет со испакнати „коскени“ форми. Инспириран е од скиците на нејзиниот пријател Салвадор Дали, кој напишал: „Драга Елса, идејата за ‘коски однадвор’ ми се допаѓа неизмерно.“
Фустанот е поставен така што, кога повторно ќе му се вратите (по неколку простории), го откривате и задниот дел – исто така обликуван со „коскени“ структури. Ендрју Болтон сакал да го вклучи во изложбата „Скиапарели и Прада: Невозможни разговори“ во 2012 година, но бил премногу кревок за транспорт – можеби ова е и последна негова јавна презентација.
Рут Форд поседувала уште неколку креации на Скиапарели, благодарение на колекционерот Едвард Џејмс, со кого била во врска. Меѓу нив се и легендарниот „Tears“ фустан – со ефект на искината ткаенина во црвени нијанси како и прочуениот „Lobster“ фустан од 1937 година, со насликан јастог. Овој фустан го носела и Волис Симпсон, фотографирана од Сесил Битон во градините на замокот Кандé, непосредно пред да стане војвотка од Виндзор.
Во изложбата се истакнуваат и јакни извезени од Lesage, меѓу кои и црна креп јакна со шарени светки и огледалца, како и сини шифонски модели инспирирани од 18 век. Особено впечатлива е и јакната од 1947 година со розов тафта вез во истата сезона кога Кристијан Диор го претставува својот „New Look“.
Изложбата вклучува и портрет на Нуш Елуар, дело на Пабло Пикасо, каде што таа носи јакна и шешир од Скиапарели – врв на екстремна елеганција. Долго време, ваквите модни детали биле игнорирани од музејските куратори, но конечно, дизајнерката го добива заслуженото признание.
Поставката продолжува со импресивни шешири – меѓу кои и легендарниот „чевел-шешир“ со розова пета, кој го посакувале Гала Дали и Хелена Рубинштајн.
Во следните простории се изложени и парфемите „Zut“, „Sleeping“ и „Shocking“, како и бројни костими, фустани и додатоци. Меѓу нив е и камуфлажниот фустан од креп де шин, носен од Милисент Роџерс, како и впечатливи костими од 1939 година.
Финалето на изложбата е вистинска кулминација: долги палта украсени со златни нишки и порцелански рози, асиметрични фустани со смарагдни детали и спектакуларни форми што потсетуваат на древни церемонијални облеки. Боите, текстурите и формите се извонредни.
И навистина – ова не е изложба што треба само да се посети. Ова е изложба до која треба да се „изоди“.
Н.Т