На околу еден час возење од Чикаго, среде рамниот пејзаж на Илиноис, САД, се издига објект кој повеќе потсетува на археолошко откритие од Египет отколку на американска семејна куќа. Опкружена со воден ров, чувана од огромни статуи на фараони и обложена во златна боја, оваа градба веќе речиси половина век предизвикува восхит, неверување и бескрајни дебати меѓу архитектите.
Станува збор за прочуената Gold Pyramid House во Вадсворт, Илиноис, една од најнеобичните приватни резиденции во светот и веројатно најпознатата куќа во форма на пирамида изградена за живеење.
Кога некој ќе посака да живее како фараон
Куќата е изградена во 1977 година од бизнисменот Џим Онан и неговата сопруга Линда. Наместо традиционална американска вила, тие решиле да создадат нешто што никој дотогаш не се осмелил да го направи, реплика инспирирана од Големата пирамида на Кеопс, но наменета за секојдневен живот.
Објектот зафаќа околу 17.000 квадратни стапки (повеќе од 1.500 квадратни метри), има шест нивоа и долго време бил познат како најголемиот објект обложен со 24-каратно злато во Северна Америка.
Но ова не е само куќа со необична форма.
Целиот имот е сценографија инспирирана од древен Египет. На влезот стои огромна статуа на Рамзес II висока повеќе од 15 метри. Гаражата е покриена со три помали пирамиди. Оградите се украсени со хиероглифи, а внатре се наоѓа реплика на гробницата на Тутанкамон.
Архитектура што не прифаќа компромиси
Архитектура што не прифаќа компромисиОд архитектонски аспект, пирамидата е фасцинантен експеримент.
Повеќето куќи се проектираат околу правоаголна геометрија. Правите ѕидови овозможуваат рационално организирање на просторот, лесно поставување мебел и максимално искористување на квадратурата.
Пирамидата го прави токму спротивното.
Колку повеќе се приближувате кон врвот, толку просторот станува потесен. Косите ѕидови создаваат драматична внатрешна атмосфера, но истовремено претставуваат предизвик за функционалноста. Архитектите често посочуваат дека ваквата форма создава значителни ограничувања во користењето на просторот и бара сосема поинаков пристап кон ентериерниот дизајн.
Но токму во тоа лежи и нејзината привлечност. Ова не е куќа што се обидува да биде практична. Ова е куќа што сака да биде искуство.
Дали пирамидите навистина имаат „моќ“?
Приказната станува уште поинтересна ако се знае дека сопствениците биле фасцинирани од популарната теорија за таканаречената „пирамидална енергија“, особено популарна во седумдесеттите години.
Поддржувачите на оваа теорија верувале дека пирамидалната форма може да влијае врз енергијата, благосостојбата, па дури и врз зачувувањето на храната и предметите.
Научни докази за такви тврдења никогаш не биле пронајдени, но токму оваа фасцинација била еден од мотивите за создавање на куќата. Самите сопственици ја опишувале со пет зборови: „моќ, злато, мистерија, егзотика и импресивност“.
Како изгледа животот во пирамидата?
Иако однадвор изгледа како музеј или тематски парк, посетителите кои имале можност да влезат често велат дека ентериерот е изненадувачки нормален.
Зад египетската сценографија се кријат дневни соби, спални простории, кујни и простории за семејно живеење. Разликата е што сето тоа е сместено под огромна триаголна структура која постојано потсетува дека не се наоѓате во обична куќа.
Светлината влегува под необични агли, таваните се издигаат драматично кон врвот, а чувството на простор повеќе наликува на јавна монументална градба отколку на дом.
Пожарот што речиси ја избриша пирамидата
Во 2018 година, куќата беше сериозно оштетена во голем пожар кој уништи дел од ентериерот и голем број египетски артефакти и колекции. Многумина сметаа дека ова е крајот на една од најнеобичните американски резиденции.
Но сопствениците одлучија да ја обноват. До 2022 година пирамидата повторно се издигна на хоризонтот на Илиноис, а денес повторно претставува локална атракција која привлекува љубопитници, туристи и љубители на необична архитектура.
Дали ова е архитектура или лична опсесија?
Токму тоа прашање ја прави оваа куќа толку интересна.
Во свет каде што архитектурата сè повеќе се стреми кон минимализам, одржливост и рационалност, Gold Pyramid House претставува спротивност. Таа не е создадена за да биде дискретна. Не е создадена ниту за да биде економична.
Создадена е како архитектонска фантазија. И токму затоа денес е толку позната. Затоа што не е само куќа.
Таа е доказ дека архитектурата понекогаш не служи само за живеење, туку и за исполнување на една идеја, без разлика колку таа идеја изгледа невозможна.
А во случајот со пирамидата во Илиноис, таа идеја била едноставна, ако древните Египќани можеле да изградат чудо на светот, зошто некој да не се обиде да живее во неговата модерна верзија?
Н.Т