Во историјата на европската висока култура постојат личности кои не се само сведоци на времето, туку негови активни креатори. Кармен „Тита“ Серверa, шпанска социјалитка, поранешна мис и една од најмоќните колекционерки на уметност во светот, е токму таков пример – жена која од светот на гламурот влезе во пантеонот на културните мецени.
Родена како María del Carmen Rosario Soledad Cervera y Fernández de la Guerra во 1943 година во Ситхес, Шпанија, Кармен првично го привлече вниманието на јавноста како Мис Шпанија во 1961 година. Со природна харизма, филмска појава и остар инстинкт за јавен настап, таа брзо стана дел од европското високо општество Но, нејзината животна улога далеку ја надмина убавината и протоколарниот гламур.
Пресвртната точка доаѓа со бракот со индустријалецот и страствен колекционер Hans Heinrich von Thyssen-Bornemisza, еден од најбогатите луѓе во Европа и сопственик на една од најзначајните приватни уметнички колекции во светот. Наместо да остане во сенка на богатството, Тита станува активен сојузник и визионер, охрабрувајќи ја идејата колекцијата да ѝ се врати на јавноста.
Резултатот е Museo Nacional Thyssen-Bornemisza во Мадрид, отворен во 1992 година, денес еден од најважните музеи во Европа и клучен дел од таканаречениот „златен триаголник на уметноста“. По смртта на баронот во 2002 година, Тита не само што го зачува наследството, туку го прошири и зацврсти со сопствена, внимателно градена колекција.
Carmen Thyssen Collection денес опфаќа стотици вредни дела од 19. и 20. век – од импресионизмот до модернизмот – со фокус на шпанското сликарство, европските мајстори и селектирани американски автори. Дел од оваа колекција е на долгорочно изложување во музејот во Мадрид, по договор со шпанската држава, што ја прави една од ретките приватни колекционерки кои успеале да постигнат ваков културен компромис меѓу приватното и јавното.
Но, Кармен не е само институција – таа е икона на стилот и екстраваганцијата. Нејзините јавни појавувања, накитот со легендарна вредност и приказните за уникатни дијаманти, меѓу кои и прочуениот „Star of Peace“, ја хранат митологијата околу неа. Има огромна колекција на скапоцен накит од разни кралеви и кралици, од колекционерски куќи, од Императори, од цареви, принцези… Сепак, зад раскошот стои дисциплина, стратегија и јасна свест дека уметноста е моќна форма на наследство.
Денес, на 82-годишна возраст, Кармен е жива, активна и присутна. Таа работи на нови музејски проекти, меѓу кои и плановите за музеј во Барселона што ќе го носи нејзиното име, а истовремено останува влијателен глас во дебатите за заштита на уметничките колекции и нивната улога во националниот идентитет.
Во време кога богатството често се мери во квадратни метри и финансиски биланси, Тита потсетува дека вистинскиот луксуз е културата што ја оставаш зад себе. Таа не е само баронеса по титула – туку по влијание, визија и трајна културна вредност.
Н.Т