Македонија има куќа со архитектура што сведочи за изгубената урбана елеганција

Во самиот центар на Прилеп, веднаш до основното училиште „Кочо Рацин“ и градската река, се издига една од најзначајните градски градби од почетокот на 20-от век – Куќата на Бектешовци, заштитена како споменик на културата со национално значење.

Историја и потекло

Куќата е изградена во 1923 година на иницијатива на прилепскиот трговец Петар Т. Бектешоски, кој по враќањето од Америка решил да подигне дом што ќе ја одразува европската и светската урбана традиција на архитектурата. Градбата ја изведува мајсторот Ило Дарков со својата градителска тајфа, а проектот е финансиран со едноставна, но симболична сума од околу 2.000 наполеони – значајна инвестиција за тоа време.

Објектот низ децениите бил сведок на историските турбуленции во Македонија – од живот под османлиска и југословенска администрација, преку национализација во комунистичкиот период, па се до враќање во сопственост на семејството Бектеш после распадот на СФРЈ.

Архитектура и стил

Куќата на Бектешовци е типичен пример на европски урбан стил со примеси на неокласицизам што доминира во градбите од првата половина на 20-от век. Таа е поставена на правоаголна основа и има два ката над поткровје, со симетрично организирани фасади и внимателно обликувани детали.

За фасадата се карактеристични Коринтски столбови на главниот влез, што му даваат монументален карактер, широки мермерни скали кои водат до влезната врата, високи тавани (над 3,5 м) во главниот салон, врвни декоративни елементи што го нагласуваат богатството на орнаментите.

Дворот е ограден со кувана железна ограда, изработена од прилепски мајстори, што дополнително ја нагласува вредноста на целата зграда како пример на занаетчиска традиција.

Реставрација и значење

Во 2013 година Министерството за култура спроведе комплексна реставрација на фасадата на куќата, со цел да ѝ се врати автентичниот изглед на градбата. За оваа интервенција беа издвоени приближно 3 милиони денари, а проектот беше дел од поширока програма за зачувување и конзервација на значајни архитектонски објекти во градските јадра.

Освен што е дом, всушност претставува музеј со богата фасада и ентериер, кој ја одразува европската градителска традиција што стигнала до Прилеп преку семејството Бектешоски.

Културно и општествено значење

Куќата на Бектешовци не е само архитектонски споменик – таа е свидедоштво за урбаната култура на Прилеп од почетокот на 20-от век, кога градот бил значајно трговско и културно средиште. Семејството Бектешоски и денес ја чува куќата како дом и како жив музеј на една епоха, прикажувајќи го богатството и духот на едно време.

Н.Т