Од конец до couture: колку различни професии се потребни за еден луксузен фустан?

Дизајнерот ја создава идејата, но идејата сама по себе не е фустан

На модната фотографија гледаме една силуета. На црвениот тепих гледаме еден фустан. На ревијата гледаме неколку минути совршена елеганција.

Но зад таа привидна едноставност често стои нешто што публиката никогаш не го гледа, десетици луѓе, различни професии, стотици часови работа и знаење што се пренесува од генерација на генерација. Вистинскиот луксузен фустан не е производ на еден човек. Тој е мал производствен систем во кој секој професионалец го контролира својот дел од конечниот резултат.

Токму тука е разликата меѓу обичната конфекциска изработка и couture пристапот. Кај индустрискиот производ целта е прецизно да се повтори моделот во голем број примероци. Кај couture, целта е спротивна, да се создаде нешто што е максимално индивидуализирано, прецизно и тешко повторливо. Шанел, на пример, опишува дека секое haute couture парче се приспособува според мерките и специфичностите на телото на клиентката, со посебно обликувано кројно тело според нејзините мерки. 

Прво не се сече скапиот материјал

Еден од најважните професионалци е конструкторот на облека, човекот кој од цртежот создава реална конструкција. Тој мора да разбере како ќе се однесува материјалот, каде треба да биде линијата на рамото, како ќе се распредели тежината на здолништето, каде ќе се постават шевовите и како фустанот ќе функционира при движење.

Пред скапиот свилен сатен, микaдо, тантела или друг благороден материјал да биде исечен, често се изработува toile, пробен прототип од евтина памучна ткаенина. На него се проверуваат пропорциите, волуменот и конструкцијата, за да не се ризикува скапоцената финална ткаенина. 

Потоа доаѓаат пробите. Фустанот се поставува на телото, се гледа каде треба да се помести линијата на рамото, дали деколтето лежи правилно, дали половината е на точната позиција и како паѓа материјалот. Кај couture тоа не е еднократна проверка. Фитингот е дијалог меѓу клиентката, дизајнерот и луѓето во ателјето.

Дизајнерот е само почетокот

Дизајнерот ја создава идејата, но идејата сама по себе не е фустан. Потребен е моден илустратор или дизајнер, конструктор, кројач, моделар, шивач, специјалист за материјали, а во зависност од моделот и цела низа специјализирани занаетчии.

Во врвните couture куќи работата е поделена на специјализирани ателјеа. Големите модни куќи имаат посебни „tailleur“ ателјеа за структурирани кроеви и „flou“ ателјеа за меки и флуидни материјали, а има и специјализиран atelier galon за украсни техники. 

Тоа е важен детал, човекот кој совршено конструира сако не мора да биде истиот човек кој совршено работи со шифон, тул или свила.

Кроењето е инженерство

Кога материјалот конечно ќе се исече, започнува една од најризичните фази. Еден погрешен милиметар може да влијае врз целата силуета.

Кројачот не работи само со „парчиња ткаенина“. Тој мора да разбере како секое парче ќе се спои со следното и како сите заедно ќе ја создадат тридимензионалната форма на телото.

Кај сложен couture фустан можат да постојат повеќе слоеви: основна конструкција, потконструкција, корсетирање, слоеви за волумен, надворешен материјал и декоративни елементи. Секој има функција.

Токму затоа couture често повеќе личи на архитектура на телото отколку на обично шиење.

„Petites mains“, рацете што никогаш не ги гледаме

Една од најубавите, но и најважните професии во високата мода се таканаречените petites mains, „малите раце“, луѓе кои ја претвораат дизајнерската визија во физички предмет.

Според British Vogue, ателјеата имаат свои premières d’atelier или искусни раководители кои директно работат со креативниот директор и ја претвораат скицата во реална конструкција. Во периодот пред ревија бројот на луѓето во ателјето може значително да се зголеми, а професионалното мајсторство бара години обука.

И тука доаѓаме до суштината на couture, раката не е спротивност на технологијата; таа е највисоката форма на контрола врз деталот.

А потоа доаѓаат луѓето што го прават фустанот спектакл

Ако фустанот има рачна апликација, кристали, мониста, бисери, метални елементи, пердуви или сложена везба, кругот на професии дополнително се проширува.

Тука можат да се вклучат везач, специјалист за монистра и кристали, пердувар, специјалист за тантела, плисирање, текстилни апликации или украсни плетенки.

Историјата на haute couture е полна со вакви специјализирани професии. Се соработува со специјализирани Maisons d’art за вез, плисирање, пердуви, цветни апликации, чевли, метални детали и други техники. 

Колку може да биде бавен овој процес покажува еден впечатлив пример: Le Monde известува за украс од илјадници свилени ливчиња изработуван во ателјето Lemarié за Шанел, кој барал 920 часа работа.

Тоа се повеќе од 38 дена непрекината работа од 24 часа.

Колку луѓе навистина стојат зад еден фустан?

Не постои една фиксна бројка. Сложеноста на моделот е пресудна.

Едноставен couture фустан може да бара околу 150 часа работа, додека модел со сложена рачна везба може да достигне околу 1.000 часа, а најекстремните couture креации и повеќе илјади часови. British Vogue наведува околу 150 часа за едноставен couture фустан или костум, околу 1.000 часа за парче со фина везба и украсување и повеќе од 6.000 часа за најсложените модели. 

Затоа не е невообичаено на еден особено сложен фустан да работат четири, пет, шест или повеќе специјалисти, додека во поширокиот процес учествуваат уште повеќе професионалци, од набавката на материјалот до финалниот фитинг.

И најважниот човек може да биде оној што никој не го забележува

На крајот, името на фустанот ќе го носи дизајнерот. Фотографот ќе го сними моделот. Манекенката ќе го претстави. Публиката ќе аплаудира.

Но фустанот ќе го памети и мајсторот кој знаел како да го постави секој шев, конструкторот кој ја решил силуетата, везачот кој со часови го поставувал секој бисер и кројачот кој направил материјалот да изгледа како да е создаден токму за едно тело.

Карл Лагерфелд еднаш токму за ателјеата кажал: „Без ателјеата за висока мода, не би можеле да направиме добра колекција, тие ни се неопходни.“

Можеби тоа е и најточната дефиниција на високата мода! Не е доволно да имаш голема идеја. Потребни се големи знаења за таа идеја да стане реалност.

Затоа еден вистински couture фустан не треба да се гледа само како облека. Тој е резултат на дизајн, конструкција, инженерство, текстилно знаење, рачна техника, трпение и човечки часови, претворени во една силуета.

И токму затоа најскапиот дел од еден луксузен фустан често не е ткаенината.

Најскапото е знаењето на човекот кој знае што да направи со неа.