Цените на електричната енергија постојано се менуваат, климатските промени стануваат сè поизразени, а градовите бараат поодржливи решенија за развој, а соларните панели повеќе не се технолошка новина. Тие стануваат составен дел од современата архитектура и градежништво.
Она што до пред две децении изгледаше како футуристичка идеја, денес е реалност во најразвиените држави во светот. Од семејни куќи во Данска и Германија, преку станбени комплекси во Дубаи, до облакодери во Сингапур и Њујорк, сончевата енергија постепено станува еден од најважните извори на електрична енергија во урбаните средини.
Архитектите и инженерите денес се согласни дека зградите повеќе не треба само да трошат енергија. Тие треба и да ја произведуваат.
Од луксуз до стандард
Пред само десетина години поставувањето соларни панели најчесто се сметаше за скапа инвестиција достапна за мал број луѓе. Денес ситуацијата е поинаква.
Според податоците на International Energy Agency, цената на соларната технологија во последните две децении е намалена за повеќе од 80 проценти, што ја прави една од најпристапните форми на обновлива енергија во светот.
Тоа значи дека сопствениците на куќи и инвеститорите можат значително да ги намалат сметките за електрична енергија, а во одредени случаи дури и да произведуваат повеќе струја отколку што трошат.
Во многу европски држави веќе постојат населби во кои куќите произведуваат доволно енергија за сопствените потреби и дополнително испорачуваат електрична енергија во јавната мрежа.
Зошто архитектите ги сакаат соларните панели?
Зошто архитектите ги сакаат соларните панели?Современата архитектура одамна престана да се занимава само со изгледот на објектите. Денес се зборува за енергетска ефикасност, јаглероден отпечаток, одржливост и долгорочни трошоци за одржување. Токму тука соларните панели стануваат важен архитектонски елемент.
Наместо да се поставуваат како дополнителен елемент на кровот, најновите генерации панели се интегрираат директно во фасадите, покривите и дури во стаклените површини на зградите.
Во Сингапур, Амстердам и Копенхаген веќе постојат објекти чии фасади функционираат како мини електрани.
Архитектот Норман Фостер често нагласува дека иднината на градовите зависи од нивната способност да произведуваат енергија локално, наместо исклучиво да ја трошат.
Колку навистина можат да заштедат?
Експертите посочуваат дека еден добро димензиониран соларен систем може да покрие голем дел од годишните потреби за електрична енергија на едно домаќинство.
Секако, резултатите зависат од повеќе фактори како ориентација на објектот, број на сончеви денови, агол на поставеност, квалитет на системот, потрошувачка на домаќинството.
Во земји со многу сончеви денови, како Шпанија, Грција или Обединетите Арапски Емирати, повратот на инвестицијата може да биде релативно брз.
Интересно е што и Македонија има одлични предуслови за користење на сончевата енергија поради големиот број сончеви часови во текот на годината.
Соларни полиња: Новите енергетски мегапроекти
Но сончевата енергија не се произведува само на покриви.
Последните години светот сведочи на изградба на огромни соларни паркови кои зафаќаат површини поголеми од многу градови.
Еден од најимпресивните примери е Bhadla Solar Park во Индија. Сместен во пустинската област Раџастан, овој комплекс зафаќа повеќе од 50 квадратни километри и има капацитет од над 2.200 мегавати, доволен за напојување на милиони домови.
Дали соларната енергија има недостатоци?
Иако придобивките се големи, експертите предупредуваат дека ниту една технологија не е совршена. Производството на електрична енергија зависи од сончевата светлина. Потребни се батериски системи или дополнителни извори на енергија за периодите кога нема доволно сонце.
Исто така, производството на самите панели бара суровини и индустриски процеси што имаат влијание врз животната средина. Сепак, повеќето анализи покажуваат дека вкупниот еколошки биланс на соларната енергија е далеку поповолен од користењето на фосилни горива.
Како ќе изгледаат зградите на иднината?
Според многу архитекти, иднината припаѓа на таканаречените „паметни згради“ или објекти кои произведуваат енергија, собираат дождовница, го регулираат сопствениот микроклиматски систем и ја намалуваат зависноста од надворешни ресурси. Во таков свет, соларните панели нема да бидат додаток на архитектурата.
Тие ќе бидат дел од неа.
Како што некогаш електричната енергија го промени начинот на кој се проектираа зградите, така денес сончевата енергија создава нова архитектонска ера.
Затоа прашањето повеќе не е дали соларните панели се иднината.
Прашањето е колку брзо ќе станат стандард во секој нов дом, станбен комплекс и деловна зграда што ќе се гради во децениите што доаѓаат.
Н.Т