Во време кога градовите стануваат сè погусти, температурите сè повисоки, а зелените површини сè поретки, архитектите и урбанистите се соочуваат со едно клучно прашање односно дали покривот мора да остане само техничка завршница на објектот или може да стане нов простор за живот?
Токму тука започнува приказната за зелените покриви, архитектонско решение кое во последните две децении се претвори од авангардна идеја во сериозен елемент на современото градење. Денес тие се присутни на станбени згради, деловни центри, болници, училишта и јавни објекти ширум светот. Но дали станува збор за краткотраен тренд или за неизбежна иднина на архитектурата?
Одговорот на најголемиот број светски експерти е прилично јасен! Зелените покриви повеќе не се прашање на мода, туку на одржливост.
Што претставува зелен покрив?
Зелен покрив е систем во кој над класичната кровна конструкција се поставуваат повеќе слоеви, хидроизолација, дренажа, филтрација, супстрат и вегетација.
Во зависност од дебелината на подлогата и видот на растенијата, постојат два основни типа или екстензивни зелени покриви (со ниска вегетација и минимално одржување) и интензивни зелени покриви (со тревници, грмушки, па дури и дрвја)
Во некои современи проекти покривот практично се претвора во парк поставен над зградата.
Зошто архитектите сè повеќе ги сакаат?
Зошто архитектите сè повеќе ги сакаат?Една од најголемите предности е контролата на температурата.
Класичен темен покрив во лето може да достигне екстремно високи температури, додека зелениот покрив значително ја намалува апсорпцијата на топлина. Растенијата создаваат природен заштитен слој кој го намалува загревањето на објектот и ја намалува потребата од климатизација.
Истражувањата покажуваат дека ваквите системи можат да придонесат за значителни заштеди на енергија во летниот период, а истовремено да ја продолжат трајноста на кровната мембрана.
Дополнително, зелените покриви ја намалуваат бучавата, задржуваат дел од дождовницата, придонесуваат за подобар квалитет на воздухот, го намалуваат ефектот на урбаниот топлотен остров, создаваат нови микроекосистеми за птици и инсекти
Особено важен е фактот што можат да задржат значителен дел од врнежите, со што се намалува оптоварувањето на градската канализација и ризикот од поплави.
Што велат најпознатите архитекти?
Британскиот архитект и добитник на Прицкеровата награда, Норман Фостер, уште пред години изјави дека зелената агенда во архитектурата „не е прашање на мода, туку на опстанок“.
Неговата мисла денес се смета за едно од најважните предупредувања во современото градење. Во ера на климатски промени, енергетска ефикасност и урбано прегревање, одржливата архитектура веќе не е луксуз туку неопходност.
Италијанскиот архитект Стефано Боери, автор на легендарниот проект Bosco Verticale, смета дека иднината на градовите лежи во „деминерализацијата“ на урбаните површини преку зголемување на зелените фасади и зелени покриви. Според него, ваквите површини ја намалуваат температурата, апсорбираат CO₂ и создаваат подобра средина за живот.
Кои се недостатоците?
Иако звучат идеално, зелените покриви не се решение без предизвици.
Прво, нивната изградба е поскапа од класичниот покрив.
Второ, бараат сериозна статичка пресметка бидејќи земјата, водата и вегетацијата создаваат дополнително оптоварување врз конструкцијата.
Трето, потребно е редовно одржување, особено кај интензивните системи со дрвја и поголеми растенија.
Без квалитетна хидроизолација постои ризик од продирање на влага, а неправилното проектирање може да доведе до дополнителни трошоци во иднина. Затоа успешниот зелен покрив секогаш е резултат на соработка меѓу архитекти, инженери, пејзажни архитекти и градежни експерти.
Европа веќе ја избра насоката
Европа веќе ја избра насокатаГерманија, Швајцарија, Австрија и скандинавските земји одамна не ги третираат зелените покриви како екстраваганција.
Во многу градови тие се стимулираат преку законски мерки, субвенции или урбанистички стандарди. Во одредени средини новите објекти практично не можат да се замислат без зелена кровна површина.
Таму зелените покриви се сметаат за дел од јавната инфраструктура исто како улиците, парковите и пешачките зони.
Дали климата на покривот е подобра отколку долу?
Дали климата на покривот е подобра отколку долу?Ова е едно од најинтересните прашања.
Одговорот е во голем број случаи- да.
Добро проектираниот зелен покрив создава посвежа микроклима од онаа на нивото на асфалтот. Растенијата испаруваат вода и природно го ладат воздухот. Во густо изградени урбани средини разликата во температурата може да биде значителна, особено во летните месеци.
Тоа значи дека човек кој престојува во кровна градина често се наоѓа во попријатна средина отколку неколку ката подолу, каде доминираат бетон, стакло и асфалт.
Зелените покриви не се само декоративен додаток на архитектурата. Тие се енергетска стратегија, климатска алатка, урбанистичко решение и нова форма на јавен простор.
Она што некогаш изгледаше како футуристички експеримент денес станува стандард во најразвиените светски градови. А во време кога секој квадратен метар зеленило станува драгоцен, покривот можеби е последното неискористено парче земја што градовите го имаат на располагање.
Н.Т