Спаси 21 живот во најцрната ноќ на Кочани: Јован Костадинов сега добива меѓународна награда за храброст

Јован Костадинов во Стокхолм не патува само со своето име. Со него патува и приказната за Кочани, за спасувачите, за повредените, за оние што помагаа и за сите луѓе кои во таа трагедија покажаа дека има човечност

Некои приказни за храброст започнуваат со големи зборови. Приказната на Јован Костадинов започна во една од најтрагичните ноќи во поновата македонска историја, во пожарот што на 16 март 2025 година го зафати објектот „Пулс“ во Кочани. Тогаш 19-годишниот Јован од Виница, откако успеал да излезе од објектот, повторно влегувал во огнот за да им помогне на луѓето што останале внатре.

Според досега објавените информации, неговата интервенција придонела за спасување на 21 лице. 

Повеќе од една година подоцна, неговото име стигна до Стокхолм. Јован Костадинов е избран меѓу добитниците на International Young Courage Award 2026, меѓународно признание што ги истакнува младите луѓе кои покажале исклучителна храброст, иницијативност и подготвеност да им помогнат на другите.

Наградата ја доделува Академијата „Раул Валенберг“ во соработка со Шведскиот институт и шведските амбасади. Во 2026 година меѓу добитниците се 16 млади луѓе од повеќе земји, а Јован е избран како претставник на Македонија. 

Но она што ја прави неговата приказна значајна не е само бројката од 21 спасен живот, туку одлуката што стоела зад неа. Во момент кога природната човечка реакција би била да се бега што подалеку од огнот, чадот и опасноста, Јован се вратил назад. Според сведоштвата објавени по трагедијата, тој се намокрил со вода, ставил мокра маица преку устата и носот и повторно влегувал во објектот за да им помогне на заробените. 

Токму затоа неговото признание во Шведска има пошироко значење од индивидуална награда. Јован не е избран само затоа што направил храбар чин во една исклучително тешка ситуација, туку затоа што неговото однесување го претставува она што оваа награда сака да го истакне, млад човек кој во критичен момент не размислувал само за сопствената безбедност, туку и за животите на другите.

Од трагичната ноќ во Кочани до деновите во Стокхолм помина повеќе од една година, но приказната доби сосема нова димензија. Од човек кој се најде во центарот на една национална трагедија, Јован стана и меѓународно препознаен пример за граѓанска храброст. На 27 август во Стокхолм треба свечено да му биде врачено признанието, а неговата посета на Шведска е дел и од програмата „In the Footsteps of Raoul“, посветена на наследството на Раул Валенберг.

Особено значајно е што признанието не ја одвојува храброста на Јован од пошироката приказна за спасувањето во Кочани. Шведската амбасада во Скопје порача дека неговото признание треба да се разбере и како признание за сите оние кои во кобната ноќ се обидувале да спасат животи и да им помогнат на повредените и на заедницата. 

Во таа смисла, приказната за Јован е и приказна за една генерација млади луѓе која често ја гледаме низ статистики, социјални мрежи и стереотипи, но многу поретко низ нивните постапки во најтешките моменти. На 19 години, во услови во кои владееле паника, чад и животна опасност, тој направил нешто што не може да се научи од книга, одлучил да помогне.

Токму тука лежи и вистинската тежина на признанието од Стокхолм. Наградата не може да ја промени трагедијата во Кочани, ниту може да ја намали болката на семејствата што ги загубија своите најблиски. Но може да покаже дека во една ноќ исполнета со страв постоеле и луѓе кои се обидувале да го направат невозможното, да спасат некого.

Јован Костадинов во Стокхолм затоа не патува само со своето име. Со него патува и приказната за Кочани, за спасувачите, за повредените, за оние што помагаа и за сите луѓе кои во таа трагедија покажаа дека човечноста може да се појави токму тогаш кога изгледа дека сè друго исчезнува.

Од Виница до Стокхолм, неговата приказна добива меѓународна сцена. Но нејзината суштина останува едноставна, кога други животи биле во опасност, еден млад човек избрал да не продолжи да бега, туку да се врати.

И токму таа одлука денес е запишана како пример за младинска храброст.