Стан без преградни ѕидови – храбар луксуз или непрактичен дом?

Една огромна просторија може да биде спектакуларна, но...

Во современата архитектура сè почесто се појавува една радикална идеја: стан во кој речиси и да нема внатрешни ѕидови. Наместо дневна соба, кујна, трпезарија, спална и ходник како одвоени простории, целиот стан се претвора во една голема, отворена архитектонска сцена.

На планот може да изгледа речиси неверојатно едноставно, голема квадратура, неколку носечки елементи, големи прозорци и минимален број прегради. Кујната е дел од дневниот простор, трпезаријата продолжение на дневната, а креветот може да биде поставен во истиот волумен, без класична врата што ја одвојува спалната од остатокот на домот.

Овој пристап не е само естетска мода. Тој претставува поинакво разбирање на тоа што воопшто значи „соба“.

Кога станот станува една голема просторија

Класичниот стан е организиран според јасна логика: секоја функција има своја просторија. Дневната е дневна, спалната е спална, кујната е кујна. Ѕидот не е само физичка граница, туку создава приватност, акустика и чувство дека секој дел од домот има сопствена намена.

Кај целосно отворениот концепт, таа логика се напушта.

Архитектот повеќе не проектира „соби“, туку зони во еден единствен простор. Софата може да ја означува дневната зона, трпезариската маса трпезаријата, островот кујната, а креветот просторот за спиење. Разликата е што меѓу нив нема класична архитектонска граница.

Во луксузните апартмани овој концепт може да биде особено ефектен. Големата квадратура се чита како една целина, погледот патува непрекинато низ ентериерот, а природната светлина може да стигне многу подлабоко во станот.

Но, токму тука започнува и најголемата дилема.

Предност: простор што изгледа поголем

Една од најочигледните придобивки е визуелната просторност.

Кога ќе се отстранат преградните ѕидови, исчезнуваат и визуелните прекини. Стан од, на пример, 100 квадратни метри може да делува значително поголем од стан со иста површина поделен на пет или шест простории.

Особено важна е природната светлина. Наместо сончевата светлина да заврши во една соба, отворениот распоред овозможува таа да се шири низ поголем дел од станот.

Тоа е една од причините поради кои овој принцип често се користи во станови со големи прозорци, високи тавани, панорамски погледи и индустриски или минималистички ентериери.

Предност: архитектурата станува поважна од мебелот

Во стан со многу ѕидови, архитектурата го диктира распоредот. Кај отворениот концепт, мебелот станува алатка за архитектонско зонирање.

Голем тросед може да биде граница меѓу дневната и трпезаријата. Кујнски остров може да ја дефинира кујната. Голем тепих може визуелно да ја означи дневната зона, додека библиотека или декоративна преграда може да создаде интимност без целосно затворање на просторот.

Тоа му дава на сопственикот поголема флексибилност. Распоредот може да се промени без рушење ѕидови.

Предност: подобра комуникација

Ова е можеби најсилниот аргумент во корист на отворениот концепт.

Кога кујната, трпезаријата и дневната се во еден простор, луѓето можат да бидат физички разделени, но визуелно и социјално поврзани.

Лицето што готви не е изолирано од гостите. Родителите можат да го следат детето додека работат во кујната. Гостите можат да се движат низ просторот без да се чувствуваат како да преминуваат од една „соба“ во друга.

Домот станува простор за живеење, а не низа одделни кутии.

Но, ова функционира само додека станарите навистина сакаат таков начин на живот.

Недостаток: каде исчезнува приватноста?

Тука доаѓаме до најголемиот проблем.

Ако целиот стан е една огромна просторија, каде завршува дневната зона, а каде започнува приватниот простор?

Спалната е најочигледниот пример. Идејата креветот да биде дел од голем отворен простор може да изгледа спектакуларно во архитектонско списание, но во секојдневниот живот поставува многу прашања.

Што ако едниот партнер сака да спие, а другиот гледа телевизија?

Што ако дојдат гости?

Што ако некој работи од дома?

Што ако едноставно сакате да бидете сами?

Ѕидот можеби визуелно „го намалува“ просторот, но истовремено создава нешто што отворениот концепт тешко може да го замени приватност.

Недостаток: звукот патува насекаде

Ова е проблем кој на архитектонските фотографии речиси никогаш не се гледа.

Во отворен стан, звукот нема каде да запре.

Телевизорот се слуша во кујната. Машината за миење садови се слуша во дневната. Разговорите се пренесуваат низ целиот простор, а бучавата од апаратите може да стане особено непријатна.

Затоа кај ваквите ентериери акустиката мора да се планира, а не да се остава на случајност.

Теписи, завеси, текстилни панели, дрвени површини, акустични тавани и мебел можат да помогнат, но тешко можат целосно да го заменат ефектот на масивен преграден ѕид.

Недостаток: нередот повеќе не може да се сокрие

Во традиционален стан, затворена кујна значи дека садовите, апаратите или нередот можат едноставно да останат таму.

Во отворен концепт, кујната е дел од дневната соба.

Ако кујната не е средена, целиот стан изгледа неуредно.

Истото важи за гардеробата, работниот простор, играчките, сушењето алишта или што било друго што во класичен стан би можело да биде скриено зад врата.

Отворениот стан затоа бара поголема дисциплина и внимателно проектирани системи за складирање.

А што се случува со мирисот од кујната?

Ова е уште еден практичен проблем.

Кога нема ѕидови и врата меѓу кујната и остатокот од станот, мирисите многу полесно се шират.

Добрата вентилација и моќниот аспиратор стануваат особено важни. Во спротивно, мирисот од ручекот може да стане мирис на целиот дом.

Не мора да значи дека станот треба да има „нула ѕидови“

Тука современата архитектура нуди многу поинтересно решение од едноставното „или има ѕидови или нема“.

Ѕидот може да се замени со архитектонски филтер.

Стаклена преграда, лизгачки панели, дрвени летви, отворена библиотека, завеса од таван до под, различна висина на подот, промена на материјалите или дури правилно поставен мебел можат да создадат чувство на одделни простории без целосно да ја затворат визијата.

Така се добива компромис: отвореност кога ја сакате и приватност кога ви е потребна.

За кого е ваквиот стан?

Концептот најдобро функционира кај луѓе кои сакаат големи, визуелно чисти простори, живеат сами или како пар и немаат голема потреба од класична поделба на функциите.

Одлично може да функционира и кај станови со спектакуларен поглед, високи тавани, големи прозорци или индустриски карактер, каде што преградните ѕидови би ја прекинале архитектонската драматичност.

Но за големо семејство, повеќе генерации под ист покрив или луѓе кои често работат од дома, целосно отворениот стан може да создаде повеќе практични проблеми отколку архитектонски придобивки.

Значи, добро или лошо?

Одговорот не лежи во бројот на ѕидови.

Добар стан не е оној со најмалку прегради, туку оној во кој архитектурата одговара на начинот на живот на луѓето што живеат во него.

Една огромна просторија може да биде спектакуларна. Може да донесе светлина, простор, флексибилност и чувство на луксуз. Но може да донесе и бучава, недостаток на приватност, мириси, неред и многу помалку интимност.

Затоа најинтересниот современ пристап можеби не е станот без ѕидови, туку станот во кој ѕидот повеќе не е единствениот начин да се создаде просторија.

Во најдобрите ентериери, архитектурата не избира помеѓу целосна отвореност и целосна поделба. Таа создава простор кој може да се менува, отворен кога треба да биде отворен, интимен кога е потребна приватност и доволно флексибилен за да се приспособи на животот.