Можеби најважното прашање не е колку години имаме...
Понекогаш животот не се менува со голем потрес. Нема драматичен настан, нема јасна граница, нема ден по кој сè е поинаку.
Само едно утро ќе се разбудите и ќе сфатите дека нешто во вас повеќе не се согласува со животот што дотогаш сте го живееле.
Работата е иста. Домот е истиот. Луѓето околу вас се истите. Однадвор, можеби сè изгледа сосема добро. Но внатре се појавува едно тивко, упорно прашање:
„Дали навистина сакам вака да продолжам?“

Тоа прашање особено силно се појавува кај жените во одредени животни периоди. Не затоа што постои магична возраст на која нешто мора да се случи, туку затоа што со годините се менува и начинот на кој ја гледаме самата себе.
Она што на 30 години ни било важно, на 40 може да ни изгледа сосема поинаку. Она што сме го трпеле на 40, на 50 можеби повеќе не сакаме да го објаснуваме. А она што сме се плашеле да го направиме на 50, на 60 може да стане најприродната одлука на светот.
Затоа приказната за седумгодишните циклуси е интересна, не како научно правило, туку како метафора за моментите во кои човекот повторно го преиспитува својот живот.
Уште Рудолф Штајнер го набљудувал човековиот развој низ седумгодишни периоди и ги поврзувал со промени во личноста. Современата психологија не потврдува дека постои универзален „закон на седум години“. Но идејата дека човекот во различни фази од животот повторно се прашува кој е, што сака и каде оди е многу пореална од која било магична бројка.
И можеби токму тука е суштината.
Не се менува животот затоа што сме наполниле одреден број години. Се менуваме ние, а потоа животот почнува да ни станува претесен.
42 години: првпат навистина се прашувате што сакате вие

На 42 години жената често веќе има поминато доволно пат за да престане да верува во идејата дека животот мора да изгледа совршено.
Децата растат. Родителите стареат. Партнерството се менува. Работата која некогаш била амбиција може да стане рутина.
И одеднаш се појавува прашањето што со години можело да биде потиснато:
„А каде сум тука јас?“
Тоа не значи дека жената не ги сака своите деца, партнерот или работата. Не значи дека сака да го напушти животот што го создала.
Понекогаш само сака повторно да почувствува дека тој живот е нејзин.
Раздразливоста, заморот и чувството на незадоволство не секогаш се знак дека треба да се урне сè. Понекогаш се знак дека нешто во нас предолго било оставено без внимание.
Карл Јунг пишувал за потребата човек да се соочи и со оние делови од себе кои не сака да ги запознае.
Токму тоа може да биде непријатниот дел од зрелоста: кога веќе не можеме лесно да ги обвинуваме околностите и почнуваме искрено да се прашуваме што сме направиле со сопствените желби.
На 42 години не мора да имате одговор.
Но можеби е време да го поставите прашањето.
49 години: кога „што ќе кажат другите?“ почнува да губи сила

До 49 години многу жени веќе научиле нешто што порано било тешко да се разбере:
не мора секому да му се допаѓате.
Годините потрошени на прилагодување, исполнување туѓи очекувања, одржување односи по секоја цена и постојано докажување почнуваат да изгледаат како премногу висока цена.
И се појавува едно едноставно:
„Смеам и поинаку.“
Смеам да ја сменам фризурата.
Смеам да отпатувам сама.
Смеам да научам нешто ново.
Смеам да сменам работа.
Смеам да започнам сопствен бизнис.
Смеам да не направам ништо продуктивно цел ден.
Смеам да кажам „не“.
Смеам да не се оправдувам.
И можеби токму тука се крие една од најголемите предности на годините од кои некогаш сме се плашеле: постепено престануваме да го мериме сопствениот живот според туѓите очекувања.
Познатата кинеска поговорка вели дека најдоброто време да засадите дрво било пред дваесет години, а второто најдобро време е денес.
Истото може да се каже и за животот.
Не можете да го вратите времето. Но можете да престанете да го трошите преостанатото време жалејќи поради она што не сте го направиле.
Понекогаш не е потребна револуција.
Потребно е само нешто што одамна сте го посакувале повторно да добие место во вашиот живот.
56 години: кога слободата повеќе не бара дозвола

На 56 години жената веќе има доволно животно искуство за да знае дека некои луѓе остануваат, а некои си заминуваат.
Дека некои љубови траат, а други имаат свој крај.
Дека некои соништа се остваруваат, но не секогаш во формата што сме ја замислувале.
И дека некои одлуки, за кои некогаш сме мислеле дека ќе ни го променат целиот живот, со текот на времето стануваат само една страница во него.
Тогаш се појавува поинаква слобода.
Не онаа гласната, младешка слобода која сака на сите да им покаже дека може.
Туку тивката.
Слободата да не објаснувате.
Да носите што сакате.
Да патувате каде што сакате.
Да работите помалку ако можете.
Да работите повеќе ако тоа ве исполнува.
Да бидете сами.
Да бидете со некого.
Да започнете повторно.
Ерих Фром пишувал дека човекот, ако сака да биде слободен, мора да биде она што навистина е.
Можеби токму зрелоста овозможува тоа конечно да стане можно.
Не затоа што исчезнуваат сите проблеми, туку затоа што исчезнува потребата секој избор да биде одобрен од некој друг.

А што ако промената не дојде на 42, 49 или 56?
Тогаш ништо не е погрешно.
Овие години не се магични граници. Не постои календар според кој на 42 мора да го преиспитате бракот, на 49 да започнете нова кариера, а на 56 да се преселите покрај море.
Животот не функционира така.
Некој ќе ја почувствува големата промена на 35. Некој на 47. Некој на 61. А некој дури на 70 години ќе сфати дека цел живот го живеел според туѓа дефиниција за среќа.
Затоа седумгодишните циклуси можеби се најкорисни ако не ги гледаме како предвидување, туку како повод за пауза.

Да застанеме.
Да погледнеме што сме биле.
Да видиме што сме станале.
И, можеби најважно, да се запрашаме што повеќе не сакаме да бидеме.
Зашто понекогаш најтешко не е да го промениме животот.
Најтешко е да признаеме дека се обидуваме да ја спасиме неговата стара верзија.
А човекот има право да се промени.
Жена на 42 може да посака мир.
На 49 може да започне бизнис.
На 56 може повторно да се заљуби.
На 63 може да се пресели покрај море.
На 70 може да открие професија за која никогаш порано не размислувала.
И ништо од тоа не е доцна.
Зашто животот не завршува таму каде што завршува младоста.
Само престанува да биде однапред нацртан.
А можеби најважното прашање не е колку години имаме.
Туку што би направиле со нив ако одеднаш престанеме да се плашиме од туѓото мислење?

„Ако повеќе никому ништо не морам да докажувам, како навистина сакам да го живеам остатокот од својот живот?“
Можеби токму одговорот на тоа прашање е почетокот на најважната промена.
Не нов живот.
Туку, конечно, свој живот.