Модата е лек за душата: еве што тврдат светските психолози

Стресот стана хронична состојба, а дигиталната брзина постојано го исцрпува нашиот внатрешен мир. Сè почесто бараме бегство во алтернативни форми на терапија. Но, еден од најмоќните, а истовремено најчесто потценети психолошки алатки се наоѓа во нашата сопствена облека.

Секојдневното избирање на облеката одамна престана да биде само површна суета или сурова потреба да се покрие телото. Денес, водечките светски невролози, психолози и модни теоретичари се согласуваат околу една теза- модата е визуелна медицина за душата и емоционален оклоп за современиот човек.

Психологијата зад облеката: Феноменот заплетена-облечена когнитивност

Психолошката научна заедница за првпат јасно ја дефинираше оваа врска во 2012 година преку познатата студија на професорите Адам Галински и Хајо Адам од Универзитетот Нортвестерн во САД. Тие го коваат терминот „Enclothed Cognition“ (заплетена- облечена когнитивност) научно докажан феномен кој покажува дека облеката што ја носиме има директно, хемиско и психолошко влијание врз тоа како размислуваме, како се чувствуваме и како се однесуваме.

Кога носите парче облека за кое верувате дека е елегантно, моќно или удобно, вашиот мозок го менува нивото на кортизол (хормонот на стрес) и го зголемува допаминот. Облеката станува физички катализатор на внатрешната состојба.

Професорката по модна психологија од Универзитетот во Лондон, Д-р Керолин Меир, авторка на книгата „Психологија на модата“, го објаснува ова многу директно:

„Модата не е само она што го гледаме во огледалото, таа е она што го чувствуваме под кожата. Начинот на кој се облекуваме е директен дијалог со нашата потсвест. Тоа е процес преку кој можеме свесно да го менуваме сопственото расположение.“

„Допаминско облекување“: Колоротерапија за сивите денови

По пандемиските години, во светот на високата мода се роди глобалниот тренд наречен Допаминско облекување. Списанието Vogue и модните аналитичари од Harper’s Bazaar го дефинираа овој бран како свесен психолошки одговор на депресијата и анксиозноста.

Носењето интензивни бои, меки и топли текстури или специфични кроеви делува исто како и терапијата со светлина. Сината боја носи смиреност, жолтата ја стимулира енергијата, а црвената буди чувство на контрола. Кога се чувствуваме емоционално искршени, изборот на „жива“ и структурирана гардероба претставува чин на свесен револт против сопствената тага.

Славната британска дизајнерка и модна икона Вивиен Вествуд ја сумираше оваа емотивна димензија на облекувањето уште пред многу години:

„Купувајте помалку, избирајте добро и правете го тоа самите за себе. Облеката е тука да ве направи да се чувствувате како сопствен херој, а не како жртва на околностите.“

Облеката како емоционален оклоп и форма на автотерапија

Покрај тоа што го крева расположението, модата служи и како заштитен механизам. За многумина, облекувањето во „тешки“ денови е форма на себезаштита. Кога одите на тежок разговор, на медицински преглед или се соочувате со лична криза, облекувањето на омиленото сако, дебел волнен џемпер или совршено скроени панталони функционира како штит. Тоа е визуелна декларација до светот (но најпрво до самите себе) дека сè уште ја држите контролата во свои раце.

Познатата модна авторка и поранешна уредничка на францускиот Vogue, Карин Ројтфелд, во една прилика изјави:

„Ако се чувствувате ранливо, облечете ги вашите најдобри чевли и скроено сако. Облеката го прави за вашето тело она што позитивните мисли го прават за вашиот ум- ве држи исправени.“

Исто така, самиот чин на утринско избирање гардероба, комбинација на бои и грижа за сопствениот изглед претставува суштинска форма на себе-грижа. Тоа се 10 минути во денот посветени исклучиво на себе, каде што телото се почитува и му се оддава внимание.

Кога огледалото ќе стане сојузник

Да се каже дека модата е лек за душата не значи да се омаловажат сериозните психолошки состојби, ниту пак да се промовира безобѕирен конзумеризам. Тоа значи да се препознае моќта на трансформацијата.

Модата е лек за душата затоа што ни дава слобода да бидеме кои сакаме, кога сакаме. Таа ни овозможува во деновите кога се чувствуваме невидливи, да станеме забележани, во деновите кога ни е студено одвнатре да се стоплиме однадвор, а во деновите кога го губиме идентитетот повторно да се пронајдеме себеси пред огледалото.

Вистинскиот стил не лежи во сметката од продавницата, туку во олеснувањето што го чувствуваме кога ќе ја облечеме облеката што совршено му одговара на нашето внатрешно „јас“.

Небојша Толески